Yoğun bakım ünitelerinde çoklu ilaca dirençli gram negatif bakterilerin etken olduğu enfeksiyonlarda tedavi protokollerinin karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bil., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE SANCAR YETİKCAN
Danışman: GAMZE KALIN ÜNÜVAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET Giriş ve Amaç: Yoğun bakım ünitelerinde dirençli gram negatif bakterilerin neden olduğu enfeksiyonlar son yıllarda artış göstermiştir. Yüksek morbidite ve mortalite ile ilişkili olan bu enfeksiyonların, mevcut tedavi seçeneklerinin kısıtlı olması nedeniyle klinik yönetimleri oldukça zordur. Bu açıdan, son yıllarda geliştirilen ve çoklu ilaca dirençli gram negatif bakterilere karşı kullanım onayı alan seftazidim-avibaktam, alternatif bir tedavi seçeneği olarak dikkat çekmektedir. Ancak bu yeni ajanla ilgili klinik deneyim hâlâ sınırlıdır. Çalışmamızda çoklu ilaca dirençli gram negatif bakteri kaynaklı enfeksiyon gelişen hastalarda; seftazidim-avibaktam ile kolistin ve fosfomisin bazlı diğer kombinasyon tedavi protokollerinin etkinliklerinin retrospektif olarak karşılaştırılması amaçlanmıştır. Hastalar ve Yöntem: Çalışmamız tek merkezli, retrospektif ve gözlemsel çalışma olarak tasarlanmıştır. Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi 3. basamak yoğun bakım ünitelerinde, 1 Haziran 2021 ile 31 Ağustos 2024 tarihleri arasında kanıtlanmış karbapenem dirençli mikroorganizmalara bağlı enfeksiyon gelişen 183 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Hastalar; seftazidim-avibaktam alan 50 hasta, kolistin/meropenem alan 50 hasta, kolistin/fosfomisin alan 51 hasta ve fosfomisin/meropenem alan 32 hasta olmak üzere dört gruba ayrılmıştır. Demografik veriler, komorbiditeler, enfeksiyon gelişimi üzerinde etkili risk faktörleri, enfeksiyon odakları, toplam hastane yatış süresi, yoğun bakım ünitesi yatış süresi, antimikrobiyal tedavi başlama endikasyonları, izole edilen etkenler ve direnç oranları, mikrobiyolojik yanıt ve klinik yanıt oranları, mortalite oranları ve sağkalım oranları değerlendirilmiştir. Bulgular: Hastaların ortalama yaşı 58.3 (min-max, 18-96) olup, %60'ı erkekti. En sık komorbiditeler hipertansiyon, diabetes mellitus ve solid organ maligniteleriydi. Enfeksiyonların en sık nedeni Klebsiella pneumoniae olup, en yaygın enfeksiyon odağı alt solunum yolu enfeksiyonlarıydı. Seftazidim-avibaktam grubunun; 7. günde mikrobiyolojik (%87,1) ve klinik (%74) yanıt oranlarında (p=0.017) diğer gruplara göre (p=0.026) anlamlı üstünlük gösterdiği tespit edildi. Seftazidim-avibaktam grubunda toplamda mortalite oranı %42 olup, 7., 14. ve 28. gün mortaliteleri en düşük düzeyde saptandı (sırasıyla %4, %12 ve %24). Antibiyotik başlandıktan sonra mortalite gelişme süresi seftazidim-avibaktam grubunda anlamlı şekilde daha uzundu (p=0.034). Ayrıca seftazidim-avibaktam alan grupta daha yüksek 28 günlük sağkalım elde edildi (p=0.012). Sonuç: Seftazidim-avibaktamın, çok ilaca dirençli gram negatif bakterilere bağlı gelişen enfeksiyonlarda kolistin ve fosfomisin temelli kombinasyon tedavilerine kıyasla erken dönemde mikrobiyolojik ve klinik yanıtlarda daha etkili olduğu, mortaliteyi anlamlı şekilde azalttığı ve sağkalımı artırdığı bulunmuştur. Seftazidim-avibaktamın; karbapenem dirençli Enterobacterales türleri ve Pseudomonas aeruginosa'ya bağlı enfeksiyonlarda öncelikli tedavi seçeneği olarak değerlendirilmesi ve erişilebilirliğinin artırılmasının, hasta sağkalımını olumlu yönde etkileyebileceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Karbapenem dirençli gram negatif bakteri, seftazidim-avibaktam, kolistin, meropenem, fosfomisin, yoğun bakım ünitesi, mortalite.