Karahanlı Türkçesinde Fiil
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Çevre Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2008
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GALİP GÜNER
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Mustafa ARGUNŞAH
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Karahanlı Türkçesinde Fiil başlıklı çalışma beş temel eserin fişlenmesi sonucu elde edilen verilerin işlendiği yedi ana bölümden oluşmaktadır. Bu bölümler: 1.Basit Fiiller, 2.İsimden Fiil Türeten Ekler, 3.Fiilden Fiil Türeten Ekler, 4.Birleşik Fiiller, 5.Fiil Çekimi, 6.Sıfat Filler, 7.Zarf-Fiiller.Basit fiiller, ses terkibi esasına dayanan bir sınıflandırmaya göre sıralanmıştır. Türemiş fiiller ortaya konulurken öncelikle eklere göre bir tasnif sistemi gözetilmiş, eklerin yapıları ve fonksiyonları tek tek incelenmiştir. Türemiş fiilin anlamı verildikten sonra parantez içerisinde fiilin türeme biçimini gösteren kısmi bir etimolojik tahlil yapılmıştır. Birleşik fiil bahsinde fiiller, kuruluş biçimleri bakımından sınıflandırılmış ve bu kuruluş biçimlerinin gramatikal analizi yapılmıştır. Karahanlı Türkçesinde fiil çekiminde fiiller girdikleri kip biçimine göre (bildirme ve tasarlama) bir değerlendirmeye tâbi tutulmuş; bu kip eklerinin fiile ve cümleye kattığı anlam özellikleri ortaya konulmuş, şahıslara göre çekimleri değerlendirilmiş ve örneklerle gösterilmiştir.Karahanlı Türkçesinde sıfat-fiil yapan ekler taşıdıkları zaman ifadelerine göre ele alınmış, her ekin yapısı üzerinde ortaya konulan görüşler değerlendirilmiş, taşıdıkları ve eklendikleri fiillere kattıkları anlam özellikleri gösterilmiş, örnekler sıfat-fiilin eksiz, hâl, iyelik ve çokluk ekleri ve varsa edatlarla kullanımlarına göre tasnif edilmiştir. Sıfat-fiiller gibi Karahanlı Türkçesindeki zarf-fiiller de eklere göre sınıflandırılmış, eklerin yapıları ve anlam özellikleri tespit edilmiş, örnekler zarf-fiil eki almış fiilin cümlede zarf olma veya bağlayıcılık görevinde kullanılma durumuna göre ortaya konulmuştur.Anahtar Sözcükler: Karahanlı Türkçesi, fiiller, yapım, çekim, anlam, etimoloji.