12. Sınıf Öğrencileri İçin Boyut Belirleme Süreci ve Boyut Kavramının Uzunluk, Alan ve Hacim Ölçmedeki Rolü


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, MATEMATİK VE FEN BİLİMLERİ EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Nisa TAT

Danışman: Danyal Soybaş

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırma 12. sınıf öğrencilerinin boyut belirleme süreçlerini başarı, kullanılan yöntemler ve yapılan hatalar açısından incelemek ve boyut kavramının ölçmenin ilk iki basamağı olan nesnenin ölçülecek niteliğinin belirlenmesi ile ölçme biriminin belirlenmesi aşamalarına göre uzunluk, alan, hacim ölçmedeki rolünü ortaya çıkarmak amacıyla yapılmıştır. Araştırmada karma araştırma yöntemlerinden açıklayıcı karma araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırma Niğde'nin Bor ilçesinde bulunan dört farklı liseden 150 öğrenci ile yapılmıştır. Veri toplama aracı olarak araştırmacının geliştirdiği boyut ve uzunluk-alan-hacim kavramlarına yönelik test uygulanmıştır. Toplanan veriler hem nicel hem nitel yöntemlerle analiz edilmiştir. Araştırmadan elde edilen veriler ışığında şu sonuçlara varılmıştır. Öğrenciler en çok 3 boyutlu cisimlerin boyutunu tespit etmekte başarılı olmuşlardır. Bu durumu sırasıyla 2 boyutlu, 1 boyutlu ve 0 boyutlu şekiller takip etmektedir. Öğrencilerin boyut belirlerken kullandığı yöntemler boyutlara göre farklılaşmakla birlikte bunların genellikle uzunluk alan ve hacme sahip olma, içinin boş ya da dolu olması ve koordinat sisteminde gösterilirken kullanılan eksen sayısı şeklinde olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin boyut belirlerken yaptıkları hataların koordinat sistemine bağlı yanlış düşünmeler, çokgen formatında olan şekillerin alanının olduğunun düşünülmesi, düzlemsel olmayan yüzeylerin hacminin olduğunun düşünülmesi, görünen yüz sayısına bakılması gibi sebeplerden kaynaklandığı gözlemlenmiştir. Öğrencilerin boyut belirlerken en çok kullandığı yöntemlerden olan uzunluk, alan ve hacme sahip olma durumu, ölçmenin ilk iki basamağına göre incelenmiştir. Bunun sonucunda öğrencilerin uzunluğu 1 boyutla, alanı 2 boyutla, hacmi 3 boyutla özdeşleştirdiği boyutun doğru tespit edildiği durumlarda şeklin ölçülebilir özelliğinin de doğru tespit edildiği gözlemlenmiştir. Ayrıca şeklin boyutunun bilindiği durumda bazı öğrencilerin şekil ile aynı boyuta sahip ölçme birimlerini kullandığı görülmüş ve bu durum öğrenciler tarafından ifade edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Boyut, Uzunluk, Alan, Hacim, Matematik eğitimi, Ölçme