Sigara bırakmak için başvuran hastalarda motivasyonel görüşmeye ek olarak cep telefonu sigara bırakma uygulaması kullanımının sigara bırakma üzerine etkisi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bil., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: CEMALİNUR UZUN

Danışman: SELÇUK MISTIK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Sigara, dünyada önlenebilir hastalık ve ölümlerin en önemli sebeplerinden biridir. DM, HT vb. gibi kronik hastalıklarda da kullanılan akıllı telefon uygulamalarının sigara bırakma alanında kullanımı yaygınlaşmaktadır. Bu araştırmada; sigara bırakmak için başvuran hastalarda motivasyonel görüşmeye ek olarak akıllı telefon uygulamalarından birini kullanarak, bu uygulamaların sigarayı bırakmada etkin olup olmadığını araştırmayı amaçladık. Gereç ve yöntem: Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi (EÜTF) Aile Hekimliği Anabilim Dalı (A.D.) polikliniğinde Ocak-Temmuz 2020 tarihleri arasında her gün günde en az bir sigara içen ve sigarayı bırakmak isteyen 18-65 yaş arası hastaların dahil edildiği randomize kontrollü bir çalışmadır. Prospektif tipteki çalışmada hastalar 6 ay takip edilmiş ve toplam on görüşme yapılmıştır. İlk görüşmede kişisel bilgi formu ve FNBT uygulanmış olup motivasyonel ve davranış değişikliği görüşmesi yapılmıştır. Müdahale grubuna telefon uygulaması yükletilmiştir. Hastalarla ilk ay haftada bir, ikinci ay 15 günde bir ve sonrasında aylık motivasyonel görüşmeler yapılmıştır. Birinci, üçüncü ve altıncı ayda kişinin kendi bildirdiği sigara bırakma durumları değerlendirilmiştir. Bulgular: Sigara kullanan 63 hasta çalışmaya katılmış, kontrol grubunda 25 ve müdahale grubunda 25 olmak üzere 50 hasta çalışmayı tamamlamıştır. Birinci, üçüncü ve altıncı ayda uzun süreli sigara bırakma bulguları her iki grup için değerlendirilmiştir. Birinci ayda; müdahale grubundaki hastaların %64'ü, kontrol grubundaki hastaların %32'si üçüncü ayda; müdahale grubunun %56'sı kontrol grubunun % 32'si, altıncı ayda sırasıyla müdahale grubunun %44'ü; kontrol grubunun %24'ü sigarayı bırakmıştır. Sigara bırakma oranları müdahale grubunda daha yüksek olmasına rağmen birinci aydan sonra istatistiksel olarak anlamlı farklılık elde edilememiştir. Sonuç: Akıllı telefon mobil uygulaması, bırakma oranındaki artışı teşvik etmede olumlu bir etki göstermiştir. Yapılan müdahale 30 günlük sigara bırakma başarısında etkili bulunmuştur. Üçüncü ve altıncı ayda daha yüksek bırakma yüzdelerine rağmen uygulama etkili olmamıştır. Uygulamaya yeni özelliklerin eklenmesi ve sık güncellemeler yapılmasıyla müdahalenin etkinliği artırılabilir ve sosyoekonomik açıdan sigara bırakmak isteyenlere fayda sağlayabilir. Ülkemizde bu konuda daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır. Anahtar kelimeler: Sigara bırakma, Motivasyonel görüşme, Telefon uygulaması.