Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEBİHA AKTAŞ US
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Sultan Taşcı
Eş Danışman: Abdullah Orhan Demirtaş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İmplante edilebilir kardiyoverter defibrilatör (ICD) implantasyonu olan bireylerde fiziksel, sosyal ve ruhsal açıdan olumsuz etkilere yol açan ve tedavi maliyetlerini artıran kaygı ve yorgunluğun etkin yönetimi büyük önem taşımaktadır. Tamamlayıcı ve integratif tedavi (TİT) yöntemleri, hemşireler ve bu semptomları deneyimleyen hastalar için nonfarmakolojik, uygulanması kolay ve güvenli bir müdahale seçeneği sunmaktadır. Bu çalışma, ICD'li bireylere bir ay boyunca yatmadan önce iki dakika süreyle iki damla inhalasyon yoluyla uygulanan lavanta yağı aromaterapisinin kaygı ve yorgunluk düzeyi üzerindeki etkisini incelemek amacıyla randomize kontrollü tek kör çalışma deseninde yapılmıştır. Çalışmaya, ICD implantasyonu olan 86 hasta dahil edilmiş olup, müdahale ve kontrol gruplarına rastgele 43'er hasta atanmıştır. Müdahale grubundaki bireylere, rutin tedaviye ek olarak bir ay boyunca her gece yatmadan önce iki dakika süreyle iki damla inhalasyon yoluyla lavanta yağı aromaterapisi uygulanması sağlanmıştır. Kontrol grubundaki hastalar ise yalnızca rutin tedavi almıştır. Çalışma, gerekli etik kurul onayı, kurum izni ve hastalardan bilgilendirilmiş gönüllü olur alındıktan sonra yürütülmüştür. Verilerin toplanmasında Hasta Tanılama Formu, Piper Yorgunluk Ölçeği (PYÖ), Spielberger Durumluk-Sürekli Kaygı Envanteri Kısa Formu (DKE-KF ve SKE-KF) ve Yorgunluk için Görsel Benzerlik Skalası (VAS) kullanılmıştır. Çalışma verileri Statistical Package for Social Sciences (SPSS) 25.0 ve G*Power programı kullanılarak analiz edilmiştir. Karşılaştırmalarda istatistiksel olarak anlamlı kabul edilen değer p 0.05). Müdahale grubunun VAS, DKE-KF ve SKE-KF ve PYÖ (duygulanım ve bilişsel alt boyutu hariç) toplam ve alt boyut puan ortalamalarının diğer izlemlerde (2.,3.,4.izlem) kontrol grubuna göre anlamlı derecede daha fazla azaldığı saptanmıştır (p<0.05). Bu araştırmanın sonuçları doğrultusunda, ICD'li bireylerde bir ay boyunca yatmadan önce iki dakika süreyle iki damla inhalasyon yoluyla uygulanan lavanta yağı aromaterapisinin hastaların kaygı ve yorgunluk düzeyinin azaltılmasında etkili olduğu ve herhangi bir yan etki oluşturmadığı belirlenmiştir. TİT yöntemi olarak lavanta yağıyla yapılan inhalasyon aromaterapisinin, ICD'li bireylerde kaygı ve yorgunluk semptomlarının yönetiminde etkili bir seçenek olabileceği, hemşire, hasta ve hasta yakınları tarafından güvenle uygulanabileceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Aromaterapi; lavanta yağı; implante edilebilir kardiyoverter defibrilatör (ICD); kaygı; yorgunluk.