Kitâbü'l-Ef'âl Grameri: Fiil
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Çevre Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Huriye ÇEVİK
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Galip GÜNER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada Memlûk Kıpçak Türkçesi döneminin önemli dil yadigârlarından biri olan Kitâbü'l-Ef'âl adlı eserdeki fiiller incelenmiştir. Bu eser Mısır'da Abbâs İbni Hamza es-Sabrânî tarafından yazılmış 173 sayfadan oluşan satır arası sözlüktür. Kıpçak Türkçesiyle yazılmış sözlükler dönemin dil varlığını yansıtması açısından büyük bir öneme sahiptir. Tezimiz giriş bölümüyle başlayıp eserdeki fiiller iki bölüme ayrılarak incelenmiştir. Çalışmanın giriş bölümünde Kıpçaklar hakkında bilgi verilmiştir. Kıpçakların tarih sahnesine çıkışı ve Kıpçak adı üzerinde durulmuştur. Bununla birlikte Kıpçak Türkçesi açıklanmıştır. Dönemin genel özellikleri verildikten sonra Kitâbü'l-Ef'âl adlı eser tanıtılmış ve eserin önemi üzerinde durularak giriş kısmı sonlandırılmıştır. Tezin birinci bölümünde fiiller ses bilgisi yönüyle; ikinci bölümünde de şekil bilgisi yönüyle incelenmiştir. Ses bilgisi bölümünde fiillerde görülen ünlü uyumları, ünlü değişmeleri, daralma, yuvarlaklaşma, düzleşme, ötümlüleşme ünlü düşmesi, ünsüz uyumları ve değişmeleri, ünsüz düşmesi, ünsüz türemesi ile göçüşme, hece binişmesi olayları açıklanmıştır. Şekil bilgisi bölümü, kendi içersinde yapı ve çekim olarak ayrılmıştır. Yapıyı oluşturan basit, türemiş, birleşik fiiller ayrıntılı bir şekilde ele alınmıştır. Çekim kısmında ise fiil çekim ekleri, fiillerin birleşik kipli çekimleri ve fiillerde olumsuzluk incelenmeye tabi tutularak sıfat, zarf, isim fiiller verildikten sonra sonuç bölümüne geçilmiştir. Anahtar kelimeler: Kıpçak Türkçesi, fiiller, ses bilgisi, şekil bilgisi.