TÜRKİYE’DE ÇOCUKLARA MAHSUS İLK BÜYÜK MİZAH GAZETESİ: AFACAN
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, --, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Tuğba Toprak
Danışman: Ebru Davulcu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:"Türkiye'de Çocuklara Mahsus İlk Büyük Mizah Gazetesi: Afacan" isimli tez çalışması cumhuriyet dönemi mizah basınının değerlendirmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Cumhuriyet dönemi sosyal, kültürel, ekonomik, siyasi alanlarda büyük değişimlerin ve gelişimlerin yaşandığı bir dönemdir. Bu dönem geçmişle gelecek arasındaki köprüyü yeniden inşa eder. Bu inşa sürecinde Yeni Türk Devleti'nin yapısı belirlenir ve bu yapıya özgü kurumlar oluşturulur. Cumhuriyet dönemini geçmişle bağımsız olarak değerlendirmek mümkün değildir. Osmanlı Devleti'nden kalan miras üzerine kurulu olan Yeni Türk Devleti ve tüm organlarında yaşanan inkılap hareketlerini bir anda gerçekleştirmemiştir. İnkılap dönemi uzun soluklu ve sürekli kendini yenileyen bir süreçtir. Geçmişte ki mirasa sahip çıkan Yeni Türk Devleti çağın gereklerine uygun yeni kurum kuruluşlarla toplumunun her kesimine hitap etmeyi amaçlamıştır. Bu dönemde özellikle yazılı basın Cumhuriyet kültürünün yayılması ve gelişmesi açısından mihenk taşıdır. Cumhuriyet kültürü toplumun her kesimine hitap eden her kesimde yankı bulan bir kültürdür. Bu dönemde Atatürk ilke ve inkılaplarının gelişmesi ve yerleşmesi açısından basından yararlanmak olumlu sonuçlar doğuracaktır. Gelişmekte olan her ülke gibi Yeni Türk Devleti'nde devletin tüm organlarında çağın gerekliliklerini yakalamaya çalışmıştır. Batılı olmak, modern olma fikrinden yola çıkarak çağdaş bir Türkiye için verilen bu inkılap mücadelesi etkisini siyasi, sosyal, eğitim, ekonomik, kültürel, toplumsal alanlarda göstermiştir. Gerçekleştirilen inkılaplar sadece tek bir alanı kapsayan inkılaplar olmamıştır. İnkılaplar hem siyasi, hem sosyal, hem toplumsal hayatı etkileyen çok yönlü bir yapıya sahiptir. Yapılan inkılaplar yeni inkılapları doğurmuş bu döngü içinde kendine geniş bir yayılma alanı elde etmiştir. Atatürk ilkeleri ışığında gerçekleştirilen inkılapları ve cumhuriyeti topluma ve yeni bir nesil yetiştirme çabaları açısından çocuklara anlatmak ve benimsetmek de bu dönemin önemli problemlerindendir. Bu problemi aşmak için ise basın kullanılmıştır. Bu bağlamda tez çalışmasına konu olan Afacan gazetesi cumhuriyet döneminde çıkan ve mizah içeriklerini barındıran bir gazete olarak büyük önem ve değer taşımaktadır. Afacan gazetesi cumhuriyet döneminde çıkan çok sesli bir gazetedir. Gazetenin İstanbul ve taşra da yoğun bir okuyucu kitlesi vardır. Cumhuriyet kültürünün çocuklara nasıl yansıtıldığının görülmesi bakımından gazetenin incelenmesi önemlidir. Bu çalışma 3 bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde literatür taraması yapılarak inkılaplar ve Cumhuriyetin tesisi konusunda bilgi verildikten sonra, ikinci bölümde yine literatür taraması ve buna ek olarak doküman analiz gerçekleştirilmiş ve Çocuk edebiyatından bahsedilerek ve Afacan gazetesi biçimsel, idari, teknik özellikleri itibariyle anlatılmıştır. Üçüncü bölümde ise, gazete içerik olarak değerlendirilmiş, ardından da gazetedeki inkılaplar ve Cumhuriyetin tesisi konulu yazı türleri niteliksel olarak analize tabi tutulmuştur. Böylece gazete ayrıntılı bir biçimde tahlil edilerek betimlenmiş ve inkılaplar ve Cumhuriyetin çocuklara nasıl sunulduğu aktarılarak yeni bir nesil yetiştirme çabaları bakımından gazetenin önemi ortaya konulmuştur. Anahtar Kelimeler: Afacan gazetesi, İnkılaplar ve Cumhuriyetin Tesisi, Mizah Basını, Çocuk Edebiyatı.