Keten kumaşların terbiyesinde alternatif yöntemlerin araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, TEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZGE ERCÖMERT
Danışman: Muhammed İbrahim Bahtiyari
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Keten lifi tercih edilen bir doğal elyaftır ve tüketicilere farklı özellikler sunar, ancak benzersiz özelliklerini ve görünümlerini sunmak için birkaç işleme ve çoğunlukla yoğun terbiye işlemlerine ihtiyaç duymaktadır. Boyama işlemlerinden önce, kirliliklerin uzaklaştırılması ve yeterli beyazlıkların elde edilmesi gerekmektedir. Keten kumaşlara uygulanan geleneksel ön terbiye işlemlerinde, yoğun bir kimyasal madde, yardımcı madde ve ayrıca su kullanımı mevcuttur. Üstelik bu işlemler yüksek sıcaklık da gerektirmektedir. Ayrıca, keten liflerinin boyanması, insan ve çevre sağlığı üzerinde olumsuz etkileri olabilecek farklı sentetik boyalar kullanılarak da yapılabilmektedir. Bu nedenle, konuyla ilgili çözüm içeren farklı girişimler literatürde bildirilmiştir.Bu tezin amacı alternatif terbiye işlemlerinin uygulanabilirliğini göstermektir. Bu amaç için öncelikle keten kumaşlarının boyanmasında farklı doğal boya kaynaklarının kullanılabilirliği test edilmiş ve keten kumaşlarının renklendirilmesinde kök boya, havacıva bitkisinin kökü ve portakal ağacı yaprakları kullanılmıştır. Daha sonra, geleneksel ön terbiye işlemleri ultrason yardımıyla gerçekleştirilmiş ve bu doğal boya kaynakları ile boyama yine ultrasonik ortamda yapılmıştır. Bu sayede, ultrasonun boyama ve geleneksel ön terbiye işlemlerindeki avantajları belirlenmiştir. Ultrasonik enerji ayrıca pektinaz bazlı biyoterbiye işlemleriyle de birleştirilmiş ve bu işlemlerden çıkan örnekler daha sonra yine ultrason kullanılarak kökboya ile boyanmıştır. Doğal liflerin ön terbiyesinde kullanılabilirliği önceden de bildirilmiş olan ozon, keten kumaşlarının ağartılması için de incelenmiştir. Ozonun kullanılabilirliğinin klasik analizine ek olarak bu çalışmalarda: sadece su; peroksit; peroksit + sodyum hidroksit içeren ultrasonik nemlendirici ile kombinasyon çalışmaları da test edilmiş ve ozon işlemlerinden sonra ultrasonik boyama etkisi de analiz edilmiştir.Sonuç olarak; enzim, konvansiyonel kimyasallar, ultrason, ozon ve doğal boya kaynaklarının kullanımını içeren bu test edilmiş alternatif terbiye işlemlerinin, keten kumaşlarının terbiye edilmesinde alternatif oluşturabilecekleri tespit edilmiştir.