Kazanç manipülasyonunun kilit denetim bildirimleri üzerine etkisi: BİST imalat sektörü üzerinde bir araştırma

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İŞLETME ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÖZGE DAĞLI

Danışman: ERGÜN KÜÇÜK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın konusu; Finansal Bilgi Manipülasyonu (FBM) ve Bağımsız denetçi Standardı 701 (ISA 701; BDS 701) "Kilit Denetim Konularının Bağımsız denetçi Raporunda Bildirilmesi" ile güncellenen yeni bağımsız denetçi raporunda yer alan Kilit Denetim Bildirimleri (KDB) etkileşimini kapsamaktadır. Çalışmanın amacı; şirketlerin finansal tablolar aracılığı ile gerçekleştirdikleri kazanç manipülasyonu riskinin kilit denetim bildirimleri üzerine etkisinin incelenmesidir. Çalışmada ilk olarak FBM kavramı neden, amaç ve yöntemleri açısından incelenmiştir. Daha sonra KDB, ISA 701 (BDS 601) standardı kapsamında incelenmiştir. Çalışmanın uygulama bölümünde ise Borsa İstanbul (BİST) İmalat sektöründe yer alan firmalar üzerinde araştırma gerçekleştirilmiştir. Firmaların finansal bilgi manipülasyonu (kazanç manipülasyonu) riski, 8 değişkenli Beneish (1999) modeli kullanılarak tahmin edilmeye çalışılmıştır. Son olarak kazanç manipülasyonunun kilit denetim bildirimleri sayısı üzerine etkisinin incelenmesi amacı ile panel veri analizi gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular kazanç manipülasyonu riski ile kilit denetim bildirimi sayısı arasında negatif ve anlamlı bir ilişki olduğunu ortaya koymaktadır. Diğer bir ifadeyle, kazanç manipülasyonu riski yüksek olan firmaların bağımsız denetçi raporlarında daha az sayıda KDB'ye yer verildiği gözlenmiştir. Bu bağlamda, kazanç manipülasyonu riski taşıyan firmaların, denetçi raporlarında daha az sayıda kilit denetim bildirimine yer vermesi dikkat çekici bir sonuç olarak değerlendirilmektedir. Bu sonuç, KDB'lerin potansiyel riskleri yansıtma işlevinin her zaman beklenen düzeyde işlemediğine ve denetçi raporlarının şeffaflık düzeyinin firmadaki kazanç manipülasyonu riskinden etkilenebileceğine işaret etmektedir.