Ahmet Hamdi Tanpınar'ın romanlarında psikolojik tipler

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AYŞE DİLARA ANTİKE

Danışman: Mümtaz Sarıçiçek

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Carl Gustav Jung'un psikoloji çalışmaları hem bilince hem de bilinç dışına ait olgulardan oluşmaktadır. Kişiliğin yapısı, nasıl oluştuğu, nelerden meydana geldiği Jung'u uzun süre meşgul etmiş, o bu sorulara cevap bulabilmek adına birçok çalışma yapmış, farklı kuramlar geliştirmiştir. Bu kuramlardan bir tanesi de, bilinci aydınlatmak için geliştirmiş olduğu "psikolojik tipler" kuramıdır. Jung bu kuram ile bilincin dış dünyayı nasıl kavradığını göstermeyi hedeflemiştir. Jung'a göre herkeste mevcut olan psişik enerjinin (libido), akış yönü bilincin dış dünyayı kavramak için nasıl bir tutum geliştirdiğini gösterir, bu tutum içe kapanık veya dışa yönelik olabilir. Bu kurama göre, davranışların ortaya çıkışında önemli olan bir diğer faktörde bilincin işlevleridir. Bu işlevler, "düşünme, duyum, duygu ve sezgi"dir. Her bireyde bu dört işlevde mevcuttur, fakat bunlardan birisi zamanla baskın hale gelir. Psişik enerjinin yönü ile baskın işlevin birleşiminden bireyin kişiliği ortaya çıkar. Jung buna bağlı olarak sekiz psikolojik tip tanımlamıştır. Bireyin ruh dünyasının çözümlenmesine katkı sağlayan bu yöntem, aynı zamanda edebi eserlerdeki şahıslar kadrosunun çözümlenmesinde de kullanılabilir. Bu çalışmada Ahmet Hamdi Tanpınar'ın Mahur Beste, Sahnenin Dışındakiler, Huzur, Saatleri Ayarlama Enstitüsü ve Aydaki Kadın isimli romanları Jung'un tipoloji kuramına göre incelenecek; bu romanlarda yer alan şahısların iç dünyaları ve ruhsal yaşantıları değerlendirilecektir.