Netįcetü's-Sülûk fi Nasihati'l-Mülûk (Metin-İnceleme-Dizin)

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Yusuf GÖKKAPLAN

Danışman: Nevzat Özkan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Çalışmamızın konusu, 16. Yüzyılda 1558-59 yıllarında Osmanlı Türkçesi ile yazılmış olan Netįcetü's-Süluk fi Nasįhati'l-Mülūk adlı eserin tespit edilen on iki nüshasından müellif nüshası olduğunu belirlediğimiz, Nuruosmaniye Kütüphanesi numara 2256'da kayıtlı yazmanın incelemesi, metni ve dizinidir. Eserin tam adı, esas aldığımız Nuruosmaniye nüshasının 3b sayfasının 4. satırında Netįcetü's-Sülūk fi Naśįhati'l-Mülūk olarak geçmektedir. Eser, 966/1558-59 yılında tamamlanmıştır ve müellifin elinden çıkan nüshanın da bu nüsha olduğu tespit edilmiştir. Muhibbî söz konusu eseri Şehzade Bayezid için yazmıştır fakat dönemin değişken politik şartları sebebiyle müstensih elinden çıkan nüshalar II. Selim'e sunmuştur. Muhibbî söz konusu eseri, Gazali'nin Nasihatü'l-Mülūk adlı eserinin Arapça versiyonundan tercüme ederek ortaya koymuştur. Eser sadece bir çeviriden ibaret değildir. Yazar tasavvuf, islam düşüncesi ve bazı ahlak kuralları ile ilgili fikir ve görüşlerini de ekleyerek mevcut eseri önemli ölçüde değiştirmiştir. Kendi katkılarının yer aldığı bölüme Netįcetü's-Sülūk adını vermiştir. Muhibbî, bu noktada eserin hem müellifi hem mütercimi olmuştur. Müellifin "elsine-i selase"ye hakim olması ve Arapça, Farsça ve Türkçe dillerini bir arada kullanması eserin dil çeşitliliğine zenginlik katmıştır. Çalışmamızda, müellif nüshasından elde edilen veriler, dönemin ses ve şekil özellikleri dikkate alınarak metnin yazı çevrimi yapılmıştır. Yazı çevrimi sırasında karşılaşılan okuma güçlükleri diğer nüshaların yardımıyla aşılmıştır. Giriş kısmında yazar ve eser hakkında bilgiler verilmiştir. İnceleme bölümünde ise metnin kısa bir dil bilgisi incelemesi yapılmıştır. Dizin bölümünde müellif nüshası esas alınarak metnin gramatikal dizini yapılmıştır. Metinden çıkan önemli bulgular sonuç kısmında özetlenmiştir. Çalışmamızın daha sonra yapılacak çalışmalara katkı sağlayacağı ön görülmektedir.