İbn Haldûn’un Mukaddime Adlı Eseri Çerçevesinde Dil

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Emine ELKASIM

Danışman: Halim Öznurhan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İslâm düşünce tarihinin önemli isimlerinden biri olan tarihçi, sosyolog, filozof, siyaset ve devlet adamı İbn Haldûn, el-Mukaddime adlı eseri ile tarih metodolojisi başta olmak üzere beşerî ilimlerin çoğu hakkında etkili düşünceler ortaya koymuştur. İbn Haldûn'un fikirleri üzerine çalışma yapan araştırmacılar, onun sosyoloji ve tarih alanlarındaki önemli yerine dikkat çekerken aynı zamanda bu alanlar dışındaki ilim ve sanat sahalarında da önemli bir yeri olduğunu dile getirmişlerdir. İbn Haldûn, tarih ve toplum çalışmalarının yanında dil ve edebiyat alanına da ayrı bir ihtimam göstermiş ve el-Mukaddime adlı eserinin son kısmını bu konuya ayırmıştır. Bu kısımda dil, dilin kazanılması, dil-umran ilişkisi, nahiv, belagat, beyan, edebiyat ve eleştiri konuları hakkındaki görüşlerini ortaya koymuş, özellikle dil bilim terimlerinin ve bu terimlerin kullanıldığı alanların gelişmesine önemli katkılar sağlamıştır. Bu çalışma, İbn Haldûn'un el-Mukaddime adlı eseri çerçevesinde onun dil bilim çalışmalarını, dilin tarihi ve gelişimi konusundaki bakış açısını, Arap dil bilimcilerin görüşleri ile mukayeseli olarak inceleyerek ele almayı hedeflemektedir. Anahtar Kelimeler: İbn Haldûn, Arap Dil bilimi, Belagat, Umran, Dil Melekesi.