Bazı tıbbi aromatik bitki ekstraktlarının fenolik madde içerikleriyle amilaz, glukozidaz ve lipaz enzimleri üzerine etkileri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, GIDA MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HÜLYA ŞEN ARSLAN

Danışman: Mustafa Çam

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Tıbbi ve aromatik bitkiler hem gıdaların korunması, çeşnilendirilmesi hem de insan sağlığının korunması, iyileştirilmesi amacıyla yaygın olarak kullanılmaktadır. Dünya nüfusundaki artış, insan ihtiyaçlarının çeşitliliği ve doğal ürünlere olan talebin artması ile tıbbi ve aromatik bitkilerin önemi de artmaktadır. Bu araştırmamızda, 9 adet tıbbi-aromatik bitki ile çalışılmıştır. Bitkilerden elde edilen ekstraktların alfa-amilaz, alfa-glukozidaz ve lipaz enzimleri üzerine etkileri incelenmiştir. Bunun yanında bu bitkilerin antioksidan aktiviteleri, toplam fenolik madde miktarları ve toplam flavonoid miktarları çeşitli metotlarla incelenmiştir. Bitkilerin ekstraksiyonu metanol ile klasik yöntemle yapılmıştır. Her bir ekstraktın Folin-Ciocalteu ayıracı (FCR) ile toplam fenolik madde içeriği, DPPH metoduyla serbest radikali indirme aktivitesi, TEAC metoduyla antiosidan kapasitesi ve beta-karoten ağartma yöntemi kullanılarak antioksidan aktivitesi tayin edilmiştir. Test edilen 9 farklı bitki arasında alfa-glukozidaz enzim inhibisyonu aktivitesi (IC50 : 1,18 ± 1,079 mg/ml), antioksidan kapasitesinin ölçüleri olan; DPPH serbest radikali indirme aktivitesi (EC50: 2,36 ± 0,3) ve TFM bakımından (4,094 ± 0,04 µgKE/gKM) en yüksek değere sahip olan örneğin tıbbi nane (M.piperita) olduğu belirlenmiştir. TFMM'nın (31,13 ± 1,845 gallik asit eşdeğeri-mg/g) antioksidan kapasitesi ve enzim inhibisyonu ile doğru orantılı olduğu belirlenmiştir. TFMM ile bitkisel materyallerin IC50 değerleri (-0,88) arasında negatif yönlü, çok yüksek korelasyona sahip, %99 anlamlı (p<0,01) bir ilişki vardır. TFMM ile bitkisel materyallerin EC50 değerleri (-0,77) arasında negatif yönlü, yüksek korelasyona sahip, %99 anlamlı (p<0,01) bir ilişki vardır. Çalışmada kullanmış olduğumuz bitkisel materyallerin alfa-amilaz ve lipaz enzimleri üzerine etkilerinin olmadığı sonucuna varılmıştır.