Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SANAT TARİHİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KEMAL KARAÇA
Danışman: Sultan Murat Topçu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Devleti padişahlarından IV. Murad ve I. İbrahim'in vezirliklerini yapmış olan Kemankeş Kara Mustafa Paşa'nın kurmuş olduğu vakıflar üzerinden Anadolu'da ve Balkanlar'da yapmış olduğu imar faaliyetleri çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Kemankeş Kara Mustafa Paşa beş yıl boyunca vezirlik makamında bulunmuş ve bu süreç içerisinde Anadolu'da ve Balkanlar'da çok sayıda inşa faaliyeti gerçekleştirmiştir. Sanat tarihi ve mimarlık açısından önem arz eden bu mimari eserler şuana kadar yeterli bir araştırmaya tabi tutulmamıştır, bu bakımdan değerlendirilmesi gereken önemli bir konudur. Değerlendirmeler yapılırken Paşanın kurmuş olduğu vakıflar ve bu vakıflar için hazırlanmış vakfiyeler ön planda tutularak, onarım yaptırdığı, inşa ettirdiği, kullanım amacını değiştirdiği, günümüze ulaşan ve ulaşamayan tüm eserleri, çağdaş eserlerle karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. XVII. yüzyılın ilk yarısında yapılan mimari faaliyetler geleneksel özellikler taşısa da kısa sürede büyük değişimlerin ortaya çıkacağını hissettiren yenileşme ve yavaş yavaş batılılaşmanın kendini gösterdiği bir dönemdir. Kemankeş Kara Mustafa Paşa'nın yaptırmış olduğu yapılar geleneksel üslup ile yapılmış olsa da geniş zaman yelpazesinde yapılmış olan onarımlarda batılı tarzda eklentilere rastlanmaktadır. Kemankeş Kara Mustafa Paşanın imar ve inşa faaliyetleri, devletin içerisinde bulunduğu ekonomik sıkıntıya rağmen yoğun bir uygulama alanı bulur. Devletçi bir karaktere sahip olan paşa devletin tüm sorunlarını ele almış özelliklede ekonomik açıdan dönem koşullarında devleti çok rahatlatmıştır. Bu dönem İmar faaliyetleri, sultan, yönetici sınıf, halk ve bu üçünün ortak girişimleriyle oluşturulmuştur. Özellikle yönetici sınıf tarafından yapılan bu faaliyetler öncelikli olarak prestij, devletin kalkınması ve halkın ihtiyaçları ön planda tutularak yapılmıştır. Kemankeş Kara Mustafa Paşa'nın yaptırmış olduğu mimari eserlerden, Galata Kemankeş Kara Mustafa Paşa Cami İstanbul'da inşa edilip günümüze ulaşan tek örnektir. Başkent İstanbul'da büyük çapta bir onarım ile mescitten camiye dönüştürdüğü Fatih İskender Paşa Cami günümüze ulaşan bir başka önemli yapıdır. Başkent dışında Anadolu'da ve Balkanlar'da da cami, okul, köprü, han, hamam, arasta, yol, cadde ve darphane yapısı inşa ve imar faaliyetleri olsa da bunların büyük çoğunluğu günümüze ulaşamamıştır. Paşa tarafından inşa ve imarı yapılan, günümüzde mevcut olan beş eserden dördü aslına uygun olarak işlevini sürdürmektedir. Günümüze kadar ulaşamayan örnekler ise plansız ve çarpık kentleşme ile tarih bilincinden yoksun toplumsal anlayış sonucu yok olmuştur. Anahtar Kelimeler: Kemankeş, IV. Murat, I. İbrahim, Mustafa Paşa