Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Ayşe Sema Uyanık
Danışman: Hacer Tokyürek
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yüksek lisans çalışması olarak hazırlanan bu çalışma, Hakan Aydemir'in transkribe ettiği 2212 satırdan oluşan Xuanzang Biyografisi IX. metnine dayanmaktadır. Budist çevreye ait olan bu metin, bizlere Budist Uygurların kültürleri hakkında önemli bilgiler sunmaktadır. Bu açıdan çalışmada Xuanzang Biyografisi IX. metninin söz varlığı incelenmiştir. Burada öncelikle Uygur harfli metnin transkript edilmiş şekli esas alınarak Türkiye Türkçesine aktarılmıştır. Metnin, Türkiye Türkçesine aktarımı sırasında Hakan Aydemir'e ait olan Almanca çeviriden faydalanılmıştır. Çalışmanın birinci bölümünü metnin Türkiye Türkçesine aktarımı, ikinci bölümünü ise metnin söz varlığı çalışması oluşturmaktadır. Söz varlığı bölümünde ise ilk olarak, Adlar bölümü ele alınmış ve adlar 35 alt başlıkta incelenmiştir. İkinci olarak ele alınan İkilemeler bölümünde metinde yer alan ikilemeler tespit edilmiştir. Üçüncü olarak ise Fiiller bölümü incelenmiştir. Fiiller; Basit Fiiller, Türemiş Fiiller, Birleşik fiiller olarak ele alınmıştır. Fiiller, kendi içerisinde ayrıntılı bir şekilde tasnif edilmiştir. Metinde yer alan bütün madde başı kelimeler, yapılan ilgili açıklamalardan sonra birer örnek ile desteklenmiştir. Örnekler, fiiller kısmında içerdikleri anlama göre olumlu ve olumsuz olarak iki gruba ayrılarak incelenmiştir. Çalışmanın söz varlığı bölümünde dönemin kaynaklarından tespit edilen sözcükler, anlamlarına ve alındıkları eserlerin kaynak bilgilerine göre sınıflandırılmıştır. Dizinler bölümünde ise üç farklı dizin hazırlanmıştır: İsim Dizini, İkilemeler dizini, Fiil dizini. Çalışma, son kısımda yer alan sonuç bölümü ve kaynakça bilgisi ile sona ermektedir. Çalışmada incelenen söz varlığına Adlar bölümünde tematik, Fiiller bölümünde ise gramatikal bir biçimde yer verilmektedir. Bu çalışmada, Eski Uygur Türkçesine ait bir eser olan Xuanzang Biyografisi IX'da yer alan kelimeleri ortaya koymak ve eserin yazıldığı dönemin yaşamına, kültürüne, maddi ve manevi değerlerine dair pek çok alanda bilgiler sunmak amaçlanmıştır. Anahtar kelimeler: Eski Türk Dili, Eski Uygurca, Xuanzang Biyografisi IX, Söz Varlığı