Metin açısından Buhari hadislerine yönelik tenkidler ve bunların değerlendirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NAVEED IQBAL
Danışman: Süleyman Doğanay
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hadis edebiyatının en önemli kaynaklarından biri olan Buhârî'nin el-Camiu's-Sahih adlı eseri tarih boyunca başka hiçbir kitaba nasip olmamış benzersiz bir teveccühe mazhar olmuştur. Geçmişten günümüze çok sayıda çalışmaya konu olmuş ve birçok alim tarafından terceme, şerh ve ihtisar gibi çok sayıda ilmi çalışmalar yapılmıştır. Buhârî'nin el-Camiu's-Sahih'i çok sayıda üstün özelliklerine rağmen bize ulaşıncaya kadar, çeşitli tenkidlere maruz kalmıştır. Münekkidler, Buhârî'nin kitabını hem telif tarzı hem de ihtiva ettiği bazı hadislerin sened ve metinleri nedeniyle tenkide tabi tutmuşlardır. Metin açısından tenkid edenlerin çoğunluğu, son dönem alimlerinden müteşekkildir. Bu çalışmada, metin açısından Buhârî hadislerine yönelik tenkidleri ve bu tenkidlere verilen cevapları imkanlar ölçüsünde karşılaştırmalı olarak bir arada inceledikten sonra eleştirel bir bakışla değerlendirdik. Tespit edebildiğimiz kadarıyla, metin açısından Buhârî hadislerine yöneltilen tenkidlerin bazıları haklı gerekçelere dayanmakla birlikte, çoğunluğu, anlama ve yorum farkından, yanlış anlamalardan, bazıları mecazın hakikat olarak algılanmasından, bir kısmı da hadisin bütün varyantlarını bir bütünlük içerisinde değerlendirmemekten kaynaklanmaktadır. Yaptığımız tespitlere göre, Buhârî'de toplam 81 hadis, farklı gerekçelerle metin tenkidine tabi tutulmuştur. Bu tenkidlerin tamamına cevaplar verilmiş olsa da, bize göre bunlardan birkaç tanesi ile ilgili yapılan tenkidlere, bu tenkidlerin haklı gerekçelere dayanmasından dolayı yeterli cevap verilememiştir. Cevap verilemeyen bu tenkidlerden de anlaşılmaktadır ki, her insan gibi, İmam Buhârî de sehven olsa bile hatadan uzak değildir.