MAVERAÜNNEHİR BÖLGESİNDE HADİS ÇALIŞMALARI (HİCRİ İLK ÜÇ ASIR)
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DURSUN SARI
Danışman: Süleyman Doğanay
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:''Maveraünnehir Bölgesi'nde Hadis Çalışmaları (Hicri İlk Üç Asır)'' isimli tezimizin konusu Maveraünnehir Bölgesi'nde özellikle de Buhara ve Semerkant şehirlerinde hicri ilk üç asırda hadis çalışmaları ve bölgedeki ilmi-kültürel gelişimin sebepleridir. Buhara ve Semerkant şehirlerinde çok sayıda hadisçi yetişmiş aynı zamanda diğer ilim merkezlerinden muhaddisler bu şehirlere göç ederek bölge hadisçiliğine büyük katkı sağlamışlardır. Bu iki şehirdeki muhaddisler, tasnif dönemi ve sonrası çok sayıda hadis eserleri kaleme almışlardır. Maveraünnehir Bölgesi'nde ilmi ve kültürel hayatın gelişimini etkileyen sebepler arasında mevalinin ilme olan rağbeti, İpek Yolu'nun bölge ekonomisine sağladığı zenginlik, devlet yöneticilerinin güven ve huzur ortamını sağlaması ve geçmiş kültürlerin eğitim mekânlarına katkısı bulunmaktadır. Tezimizin birinci bölümünde Maveraünnehir Bölgesi'nin coğrafi ve siyasi tarihi üzerinde durduk. İkinci bölümde Maveraünnehir Bölgesi'nde ilmi ve sosyo kültürel hayatı etkileyen sosyal, siyasal, ekonomik ve dini-kültürel amilleri tespit ettik. Bölgedeki ilmi ve kültürel hayatın durumu başlığı altında Maveraünnehir Bölgesi'ndeki eğitim-öğretim mekânlarını, bölgede konuşulan dilleri ve hadis ilmi dışındaki diğer İslami ilimleri ele aldık. Üçüncü bölümde hadis ilminin Maveraünnehir Bölgesi'ne giriş sürecini, rihlenin bölge hadisçiliğine katkılarını ve hadis eğitim mekânlarını inceledik. Üçüncü bölümde ayrıca Buharalı ve Semerkantlı muhaddislerin tasnif dönemi ve sonrası yazdıkları hadis ilmi ile ilgili eserleri tespit ettik. Daha sonra bu eserleri türlerine göre ayırdık. Dördüncü bölümde Semerkantlı ve Buharalı ravileri inceledik. Hicri ilk üç asırda Maveraünnehir Bölgesi'nde siyasal, ekonomik, sosyal ve kültürel etkenlerin bir araya gelmesi ile bölgenin ilmi ve kültürel hayatında büyük bir başarı sağlanmıştır. Bu gelişim sadece hadis alanında değil diğer tüm ilim dallarında kendini göstermiştir. Bu sebeble Maveraünnehir Bölgesi'nde tefsir, fıkıh ve kelam alanında da çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Maveraünnehir, Buhara, Semerkant, Hadis, Ravi.