Zuccini yellow mosaic V irüsü (ZYMV) dayanımlı farklı hıyar tiplerinin double haploid etkinliğinin belirlenmesi ve ovül kültürünün optimizasyonu
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BAHÇE BİTKİLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEHER TOPRAK
Danışman: Hasan Pınar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada ülkemizde ve dünyanın çeşitli bölgelerinde problem olan Zucchini Yellow Mosaic Virüsüne (ZYMV) dayanıklı hat geliştirmek amacıyla kullanılacak ovül kültürünün optimize edilerek farklı tipteki hıyar genotiplerinin double haploid etkinliğinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada 3 farklı yetiştirme döneminde (2017 İlkbahar, 2017 Sonbahar ve 2018 İlkbahar) deneme kurulmuştur. 3 adet önceki çalışmalarda kullanılan ve başarılı sonuçlar elde edilen ovaryum kültürü protokolü ile daha sonraki dönemlerde ilk 3 protokolün modifiye edilmiş hali kullanılarak 23 adet hıyar genotipinin ovul kültürü etkinliği belirlenmeye çalışılmıştır. 2017 yılı ilkbahar döneminde en başarılı sonuç veren 1. denemenin 1. protokolünde maksimum embriyo sayısı 2.70 adet/petri olup K7 genotipten elde edilirken en düşük embriyo sayısı Ticari F1E'den (0.6 adet/petri) elde edilmiştir. 2017 yılı sonbahar döneminde petri başına maksimum embriyo sayısı 2.77(K17) ile 2. denemenin 1. protokolünde elde edilirken en düşük petri başına embriyo sayısı 0.1 embriyo/petri 2. protokolden elde edilmiştir. 2018 yılı ilkbahar döneminde en yüksek petri başına embriyo sayısı 1. protokolden (2.25 embriyo/petri) K19 genotipinden elde edilmiştir. Diğer taraftan en düşük embriyo sayısı ise 2. protokolden (0.05 embriyo/petri) elde edilmiştir. 2018 yılı ilkbahar döneminde 3. denemenin 1. ve 2. protokollerden elde eldilen toplam embriyolar 5 farklı ortama aktarılmış ve 23 adet hıyar genotipinden toplam 11 adet hıyar genotipi elde edilmiş ve 4. ve 5. protokollerde K5, K7, K13 ve Ticari F1L genotipleri başarılı bulunmuştur. Tüm elde edilen sonuçlar birlikte değerlendirildiğinde daha önceki çalışmalarda olduğu gibi farklı genotipler farklı protokollere embriyo oluşumu ve bitkiye dönüşüm bakımından farklı tepkiler vermiştir. Bu bulgular ışığında hıyar ıslah programlarında yeterli sayıda double haploid bitki elde etmek için mevcut protokollerin hıyar genotiplerine uygun şekilde modifiye edilerek kullanılmasında başarıyı arttıracağı kanısındayız. Anahtar Kelimeler: Cucumis sativus, double haploid, ovul kültürü