İKİLİ OPTİMİZASYON YÖNTEMLERİNİN ARAŞTIRILMASI VE İKİLİ TEST PROBLEMLERİ ÜZERİNDE BAŞARIMININ DEĞERLENDİRİLMESİ

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ASUMAN ÇAKAR

Danışman: Bilal Babayiğit

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İKİLİ OPTİMİZASYON YÖNTEMLERİNİN ARAŞTIRILMASI VE İKİLİ TEST PROBLEMLERİ ÜZERİNDE BAŞARIMININ DEĞERLENDİRİLMESİ Asuman AYTİMUR Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, Haziran 2019 Danışman: Dr. Öğr. Üyesi Bilal BABAYİĞİT ÖZET Bal arılarının akıllı yiyecek arama davranışından ilham alan Yapay Arı Kolonisi Algoritması (YAK), doğadan esinlenen metasezgisel alanında öne çıkan bir optimizasyon tekniğidir. YAK, işçi arılar, gözcü arılar ve kaşif arılar olmak üzere üç çeşit yapay arı kullanır ve en uygun besin kaynaklarını bulmak için popülasyona dayalı bir arama prosedürü sunar. Literatürde, sürekli optimizasyon problemlerini çözmek için YAK uygulanmıştır. Ancak, orijinal YAK, arama alanının sürekli etki alanında olduğu varsayımı altında çalışır. Bu yapı 0-1 ikili tamsayı optimizasyon problemleri olarak modellenen ikili optimizasyon problemlerine uygulama için uygun ve etkili değildir. Bu nedenle YAK algoritması, ikili optimizasyon problemlerini çözebilmek için modifikasyon tekniklerinden; sigmoid ve v tipi transfer fonksiyonu, genetik operatörler ve mantıksal operatörler kullanılarak ikili optimizasyona uygun hale dönüştürülmüştür. Dönüştürülen YAK yaklaşımları, sırt çantası problemi ve reklam problemleri üzerinde başarımları değerlendirilmiştir. YAK yaklaşımları xorABC exclusive OR (xor) ikili operatör, crossoverABC genetik operatör, sigABC ve v-TypeABC ise transfer fonksiyonlar olarak YAK'ı ikili yönteme çevirmede kullanılmıştır. Bu ikili YAK yaklaşımları, farklı popülasyon ve iterasyon sayılarına göre, sırt çantası problemi ve reklam problemi üzerinde test edilmiştir. Zaman ve çözüm değerlerinin kalitesi incelenmiş, başarımları değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: İkili Optimizasyon, Yapay Arı Koloni Algoritması, Sırt Çantası Problemi, Reklam Problemi, Başarım Değerlendirilmesi