STEM ETKİNLİKLERİNİN FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ BİLGİ İŞLEMSEL, ELEŞTİREL, YARATICI DÜŞÜNME VE PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİNE ETKİSİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İLKÖĞRETİM ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BUKET ERTUĞRUL AKYOL
Danışman: Uğur Büyük
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:STEM uygulamaları son yıllarda oldukça popüler hale gelmekte ve 21. yy becerilerini birçok açıdan kapsayan bir eğitim yaklaşımı olarak karşımıza çıkmaktadır. Fen bilimleri eğitiminde gerek eğitimcilere gerekse de öğrencilere çeşitli avantajlar sağlayan STEM eğitimi, özellikle eleştirel düşünme, bilgi işlemsel düşünme, yaratıcı düşünme ve problem çözme becerilerine olumlu katkılar sunmaktadır. Bu noktadan hareketle 21. yy becerileri dikkate alınarak hazırlanan bu çalışmada probleme dayalı öğrenme yöntemi kullanılarak oluşturulan STEM etkinliklerinin öğretmen adaylarının eleştirel düşünme, bilgi işlemsel düşünme, yaratıcı düşünme ve problem çözme becerilerine olan etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Araştırmada nitel ve nicel yaklaşımlar bir arada kullanılmıştır. Çalışmanın nicel aşamasında deney kontrol gruplu ön test son test yarı deneysel desen kullanılmıştır. Bu kapsamda uygun örneklem ve amaçlı örneklem yöntemi (ölçüt örneklem) kullanılarak bir deney ve bir kontrol grubu oluşturulmuştur. Deney ve kontrol gruplarında 32 öğretmen adayı bulunmaktadır. Çalışmanın nitel aşamasında ise durum çalışması tercih edilmiştir. Nicel veri toplama araçları olarak araştırmacı tarafından geliştirilen "Bilgi İşlemsel Düşünme Ölçeği", Özgenel ve Çetin (2017) tarafından geliştirilen "Marmara Yaratıcı Düşünme Eğilimleri Ölçeği", Özgenel ve Çetin (2018) tarafından geliştirilen "Marmara Eleştirel Düşünme Eğilimleri Ölçeği" ve Serin (2006) tarafından geliştirilen "Problem Çözme Envanteri" kullanılmıştır. Nitel veri toplama araçları olarak Doğanay (2018) tarafından geliştirilen "Gözlem Formu, Çalışma Yaprakları (Senaryolar) ve Çalışma Yaprakları Değerlendirme Formu" ve yine araştırmacı tarafından geliştirilen "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu ve Odak Grup görüşme Formu" kullanılmıştır. Deney grubunda bulunan öğretmen adayları ile robotik ve kodlama temelli STEM etkinlikleri, kontrol grubunda bulunan öğretmen adayları ile basit malzemelerle yapılan STEM etkinlikleri gerçekleştirilmiştir. Uygulamalar deney grubunda 12 hafta, kontrol grubunda ise 8 hafta sürmüştür. Uygulamalardan önce her iki gruba nicel veri toplama araçları ön test olarak uygulanmıştır. Uygulamalardan sonra her iki gruba nicel veri toplama araçları son test olarak uygulanmıştır. Daha sonra deney grubunda bulunan öğretmen adayları ile yarı yapılandırılmış görüşme yapılmıştır. Son olarak da deney ve kontrol grubunda bulunan öğretmen adayları ile odak grup görüşmesi yapılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular nicel ve nitel veri analizine tabi tutulmuştur. Bu kapsamda betimleyici ve çıkarımsal istatistik yöntemleri kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde SPSS 23.0 ve LISREL 9.2 paket programlarından yararlanılmıştır. Nitel veri analizinde ise içerik analizi yapılmış ve öğretmen adaylarının görüşleri tema ve alt kodlara ayrılmıştır. Araştırma sonucunda hem basit malzemeler kullanılarak yapılan STEM etkinliklerinin hem de robotik ve kodlama temelli STEM etkinliklerinin öğretmen adaylarının eleştirel düşünme, bilgi işlemsel düşünme, yaratıcı düşünme ve problem çözme becerilerine olumlu yönde etki ettiği görülmüştür. Ancak robotik ve kodlama temelli STEM etkinliklerinin bu süreçte basit malzemelerle yapılan etkinliklere göre daha fazla olumlu katkı sağladığı ve öğretmen adaylarının gelişimlerini daha çok desteklediği belirlenmiştir. Yarı yapılandırılmış görüşmeler ve odak grup görüşmesi sonuçları incelendiğinde öğretmen adaylarının nicel araştırma sonuçlarını destekler nitelikte görüşlerde bulunduğu ve robotik-kodlama temelli STEM etkinliklerinin bu süreçte oldukça etkili olduğu ifade edilmiştir. Yapılan bu çalışmanın ilgili alanda görev yapan kurum, kuruluş ve diğer tüm paydaşlara STEM eğitimi hakkında yol gösterici nitelikte olması ümit edilmektedir. Anahtar Kelimeler: Probleme Dayalı Öğrenme, Robotik ve Kodlama ile STEM, Basit Malzemelerle STEM, Bilgi İşlemsel Düşünme, Eleştirel/Yaratıcı Düşünme, Problem Çözme Becerisi