Koyunlarda Babesıa ovis'in moleküler prevalansı ve genetik karakterizasyonu

ŞÜKRÜ SERDEN YILDIRIMLI

Koyunlarda Babesıa ovis'in moleküler prevalansı ve genetik karakterizasyonu

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, VETERİNERLİK PARAZİTOLOJİSİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ŞÜKRÜ SERDEN YILDIRIMLI

Danışman: ZUHAL ÖNDER

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, Kayseri ilinin Develi ilçesindeki koyunlarda Babesia ovis'in varlığını, prevalansını ve genetik çeşitliliğini araştırmak amacıyla yürütülmüştür. Toplam 125 koyun kan örneği mikroskobik ve moleküler yöntemlerle incelenmiştir. Bu amaçla, 2025 yılında Develi yöresinde farklı yaş ve cinsiyetteki toplam 125 Akkaraman ırkı koyundan EDTA'lı tüplere kan örnekleri alınmıştır. Alınan kan örneklerinden sürme frotiler hazırlanmış, tekniğine uygun olarak boyanmış ve mikroskopta Babesia piroplasmları yönünden incelenmiştir. Geri kalan kan örneklerinden genomik DNA izolasyonu gerçekleştirildikten sonra elde edilen izolatlar, B. ovis'in 18S rRNA gen bölgesini amplifiye eden spesifik primerlerle PCR analizine tabi tutulmuştur. Hem kan frotilerinin mikroskobik muayenesinde hem de PCR analizleri sonucu yalnızca iki (%1,6) örnek B. ovis DNA'sı yönünden pozitif belirlenmiştir. Pozitif belirlenen amplikonlar, sekans analizlerine tabi tutularak hedef gen bölgesine ait nükleotid dizilimler elde edilmiştir. İki izolatın 18S rRNA gen bölgelerinin kendi aralarında nükleotit farklılığı saptanmamıştır. Bu nedenle elde edilen izolatlardan yalnızca biri GenBank veri tabanlarına kaydedilmiş (PX606435) ve diğer B. ovis izolatları ile çoklu hizalamaları yapılarak filogenetik analizleri gerçekleştirilmiştir. Yapılan çoklu hizalama ve filogenetik analizler sonucunda B. ovis izolatımızın Türkiye (OR984761, MN493112, KU342695, KY867435), İran (KY581552), Irak (MN309740) ve İspanya (AY533146)'dan bildirilen B. ovis izolatları ile birlikte kümelendiği tespit edilmiştir. Sonuç olarak, bu çalışma ile Develi yöresinde koyunlarda B. ovis'in varlığı hem mikroskobik hemde moleküler olarak araştırılmış, pozitif belirlenen izolatların moleküler karakterizasyonu yapılmış, Türkiye ve dünyadaki diğer B. ovis izolatları ile filogenetik ilişkileri belirlenmiştir. Bu bulgular ışığında, yöredeki babesiosis kontrolü için düzenli tarama programlarının uygulanması ve etkin vektör kontrolü önem arz etmektedir. Anahtar kelimeler: Babesia ovis; koyun; prevalans; filogenetik analiz