Transpersonel (Ben ötesi) Psikoloji Bağlamında Nefs Psikolojisi


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Mustafa Atak

Danışman: Ali Kuşat

Özet:

Psikoloji, Batı‟da, Aydınlanma Dönemi‟nde bir bilim dalı olarak ortaya çıkmıştır. Psikoloji alanında Davranışçı Yaklaşım, Psikanalitik Yaklaşım ve Hümanistik Yaklaşım şeklindeki üç temel ekol mensuplarıı pek çok önemli çalışmalar yapmışlar ancak mevcut durum bunların insanı anlama noktasında yetersiz kaldıklarını göstermektedir. Son yıllarda Transpersonel Psikoloji bağlamında özellikle insanı anlama ile ilgili çalışmalar yürüten nefs psikolojisi, araştırmanın temel konusudur. Araştırma, üç bölümden oluşmaktadır: Birinci bölüm; modern psikolojinin ortaya çıkışı ile başlamakta ve bilişsel davranışçı yaklaşım, psikanalitik yaklaşım ve hümanistik yaklaşıma değinilmiş ve transpersonel psikoloji yaklaşımı daha detaylı incelenmiştir. İkinci bölüm; nefs psikolojisi yaklaşımı, nefs, kalp ve ruh çerçevesinde alt bölümlerden oluşmaktadır. Burada nefsin bir nevi topografyası çıkarılmaya çalışılmış ve nefsi eğitme ve kalbi cilalama yöntemleri açıklanmıştır. Manevi tekâmülde aşılması gereken nefsin hallerine değinilmiştir. Üçüncü bölümde; Nefs Psikolojisi ile ilgili bireysel psikoterapilerde kullanılan pratik çalışma ve deneyimler ele alınmıştır. Rüyaların analizi kısmında yorumlaması yapılan bazı rüya örneklerine yer verilmiştir. Bu çalışma, nefs psikolojisi sahasında akademide yapılan ilk çalışma olması ve teorinin yanında; gülümseme ve şükür egzersizi, yürüyüş ve tefekkür egzersizi, iyilik terapisi, ölüm kaygısını yenme, mesnevî şerif okumaları ve bibliyoterapi ve rüya analizi ve yorumları gibi pratik yöntemler belirtmesi açısından din psikolojisi ve psikoloji ile ilgili tüm alanlar için büyük önem arz etmektedir.