Akciğer kanser kök hücrelerinin transkriptom analizi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Burcu Şen Bağcı
Danışman: Seçil Yılmaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Akciğer kanseri, uygun tedavi yollarının araştırılmasındaki yoğun çabaya rağmen, hala Türkiye'de ve dünyada tüm kanser türleri arasında insan ölümlerinin en büyük nedeni olmaya devam etmektedir. Akciğer kanseri ile ilişkili ölümlere, metastaz, ilaç direnci ve agresif tümör nüksü önemli katkıda bulunur. Heterojen bir yapıda bulunan kanser içerisinde çok az bir hücre popülasyonuna sahip olan kanser kök hücreleri (KKH), tümörün nüksetmesi, ilaç direnci, metastaz ve invazyondan sorumlu tutulmaktadır. Yapılan araştırmalar, belirli spesifik kök hücre belirteçlerinin varlığına veya yokluğuna bağlı olarak KKH'lerinin tanımlanmasına yardımcı olmaktadır. Ancak KKH'lerinin hasta sağ kalımını kötü etkileyen özelliklerinin altında yatan moleküler mekanizmaların anlaşılabilmesi için daha fazla çalışma yapılması gerekmektedir. Bununla birlikte Türkiye'de hasta kaynaklı akciğer kanseri kök hücreleri ile ilgili detaylı bir çalışma bulunmamaktır. Bu amaçla bu tez çalışmasıyla Türkiye'de ilk kez, akciğer kanseri hastalarından elde edilen KKH'lerinin transkriptom profilleri incelenmiştir. Küçük hücreli dışı akciğer kanseri (KHDAK) kök hücrelerinin transkriptom profillerini belirleyebilmek adına, KHDAK olan 10 erkek hastanın tümör dokularından in vitro primer hücre kültürü oluşturulmuştur. Bu primer hücre kültüründen, floresanla aktive edilmiş hücre seçim yöntemi (FACS) ile CD133, CD24 ve CD44 hücre yüzey belirteçleri kullanılarak akciğer KKH'leri izole edilmiştir. Akciğer KKH'leri ile KKH'si olmayan kanser hücrelerinden elde edilen RNA'lardan transkriptom analizi yapılmıştır. Elde edilen transkriptom analizi sonuçları, KKH ve KKH olmayan kanser hücrelerinin yakın bir ekspresyon profili sergilediklerini göstermiştir. Yine bu sonuçlar, akciğer KKH hedefli tedavilerde PI3K/Akt, JAK/STAT, NF-κB, MAPK, sitokin-sitokin reseptör etkileşimleri ve kemokin sinyal yolaklarının dikkate alınması gerektiğini göstermektedir. Bu tez çalışmasının, çeşitli moleküler yolaklarla kontrol edilen kanser kök hücrelerini hedefleyen tedavilerin geliştirilmesinde önemli bir katkı sağlayabileceği beklenmektedir. Bu çalışma Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK: 215S849) tarafından desteklenmiştir. Anahtar kelimeler: akciğer kanseri, kanser kök hücresi, transkriptom analizi.