Ebû Hayyân el-Endelusî'nin Menhecu's-Sâlik fi'l-Kelâm ʻalâ Elfiyeti İbn Mâlik adlı eserinde İbn Mâlik'e yapmış olduğu itirazlar
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YAKUP ZİYAALP
Danışman: Kadir Kınar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Nahvî itiraz, kişinin belirli deliller ışığında bir görüşü veya ekolü desteklemek amacıyla çağdaşı veya daha önceki dönemlerde yaşamış olan bir âlimin görüşünü çeşitli yöntem ve ifadelerle reddetmesi veya eleştirmesidir. Bu tenkit türü, Arap dilinin gramer kurallarının farklı bakış açılarıyla değerlendirilmesi ve olası yanılgılardan arındırılması açısından oldukça değerlidir ve nahiv alanına ciddi katkılar sağlar. Bu etkisinden dolayı yöntem ilk dönemden itibaren nahivciler tarafından benimsenip uygulanır. Bu yöntem sayesinde nahiv ilminin usûl ve kurallarına bağlılık artar ve dil kuralları daha tutarlı hale gelir. Dilin gelişim süreciyle eleştirel düşüncenin süzgecinden geçirilerek kuralların ortaya konulmasında üstlendiği rolden dolayı önemli bir araç olarak görülür. Bu yöntemden sıkça istifade edenlerden biri de bazı dilcilerin nahiv ilminin emîru'l-mu'minîn'i olarak niteledikleri Ebû Hayyân el-Endelusî'dir. O, İbn Mâlik'in Elfiyye adlı meşhur eserine dair kaleme aldığı Menhecu's-Sâlik adlı şerhinde İbn Mâlik'in görüşlerine sık sık itirazlarda bulunur. "Ebû Hayyân el-Endelusî'nin Menhecu's-Sâlik fi'l-Kelâm ʻalâ Elfiyyeti İbn Mâlik Adlı Eserinde İbn Mâlik'e Yapmış Olduğu İtirazlar" adlı bu çalışma bir giriş ve üç bölümden oluşur. Giriş bölümünde çalışmanın konusu, amacı, önemi, literatür değerlendirilmesi ve yöntemi ele alınmıştır. Birinci bölüm, İbn Mâlik ve Ebû Hayyân'ın hayatı, ilmi şahsiyet ve eserlerini genel olarak ele alır. İkinci bölüm ise Elfiyye ve Menhecu's-Sâlik adlı eserleri detaylı bir şekilde inceler. Ebû Hayyân'ın bu eserinde kullandığı istişhâd yöntemini ve istişhâd konularını kısaca tetkik eder. Çalışmanın son bölümü olan üçüncü bölümü de Ebû Hayyân'ın Menhecu's-Sâlik adlı eserinde İbn Mâlik'e yönelttiği itirazları ilgili başlıklar altında tasnif ederek detaylı bir şekilde inceleyip analize tabi tutar. Anahtar Kelimeler: Elfiyye, Menhecu's-Sâlik, Ebû Hayyân, İstişhâd, Nahvî İtira