Sıçan beyinlerinde metotreksat ile oluşturulan folik asit yetersizliği sonucunda bozulan subventriküler bölgedeki nörogeneze hiperbarik oksijen uygulamasının etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Gevher Nesibe Genom ve Kök Hücre Enstitüsü, NÖROBİLİM ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYSUN ÇELİK
Danışman: Feyzullah Beyaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Nörogenez, beyindeki nöral kök hücrelerden fonksiyonel yeni nöron oluşumunu ifade eder ve genellikle beynin hipokampüs ve subventriküler bölgesinde görülür. hücre proliferasyonunda pirimidin ve pürin sentezi için temel bir enzim olan dihidrofolat redüktazı inhibe etmek için yapısal olarak tasarlanmış birkaç folik asit antagonistinden biri olan Metotreksat (MTX), hayvan modellerinde hafıza ve hipokampal nörojenez üzerinde olumsuz etkisi olan kemoterapötik bir ilaçtır. Hiperbarik oksijen tedavisi, deniz seviyesinden daha yüksek basınçlarda belirli periyotlarla %100 oksijen soluması temeline dayanan bir tıbbi tedavi yöntemidir. Kök hücre proliferasyonu, hiperbarik oksijen uygulamasını takiben çeşitli metotlarla belgelenmiştir ve son yirmi yılda nöronal hücre proliferasyonu için kanıtlar ortaya çıkmıştır. Bu çalışmada sıçanların subventriküler bölgelerindeki nörogenezi intraperitoneal enjeksiyon ile metotreksat uygulanarak hasara uğratılmış(n=7), nörogenezi hasara uğratılımış ve 2 atmosfer basınç altında günde 1 saat hiperbarik oksijen uygulamasına maruz bırakılmış (n=7), deney süresince (30 gün boyunca) 2 atmosfer basınç altında günde 1 saat hiperbarik oksijen uygulamasına maruz bırakılmış(n=7) ve metotreksat uygulanan grupların enjeksiyon gününde serum fizyolojik uygulanan grup(n=7) olmak üzere toplamda rastgele ve eşit şekilde 4 gruba ayrılan 28 adet erkek Sprague Dawley cinsi rat kullanılmıştır. Bir grup ratın (n=14) nöral gelişimde aktif rol oynayan folik asit metabolizmasına metotreksat ile hasar verilmiş böylece subventiküler bölgedeki nörogenez oluşumunda bozulma sağlanmıştır. Nörogeze hiperbarik oksijen uygulamasının etkisinin incelenmesi amacıyla immunohistokimyasal yönteme başvurulmuştur. Nestin, doublecortin, ki-67 ve NeuN proteinlerinin boyanma yoğunluklarının J imaj programıyla kantatif ve semi kantatif analizleri yapılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular ışığında hiperbarik oksijen uygulamasının metotreksat kullanımını gerektiren hastalıklarda olası nörotoksik etkileri önleyici bir seçenek olabileceği öne sürülmüştür.Ayrıca ileride oluşabilecek bazı nörodejeneratif hastalıkların önlenebilmesi için yeni bir alternatif tedavi yönteminin önünün açılması hedeflenmektedir. Anahtar Kelimeler: Folik Asit; Hiperbarik Oksijen Tedavisi; Metotreksat; Subventriküler Bölge; Nörogenez.