Astrosit Hücrelerinde İndüklenen Senesens Üzerine Metforminin Etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bil., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Elif İmral Demir
Danışman: Gülay Sezer
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Birçok nörodejeneratif hastalıkta beyindeki astrosit hücrelerinin senesense uğramış oldukları bildirilmiştir. Bu çalışmada iki farklı ajan ile senesensi indüklediğimiz astrosit hücrelerinde, yaygın olarak kullanılan bir antidiyabetik ilaç olan metforminin etkisini in vitro koşullarda araştırmayı amaçladık. Bu amaçla primer kültürden çoğalttığımız astrosit hücrelerine hidrojen peroksit (H2O2) ve D-galaktoz (D-gal) uygulamaları ile senesens indüklenerek β-galaktozidazı görüntelemek için X-gal, lipofussinler için Sudan Black B ile boyama yapıldı. Metforminin beyin ve plazmadaki konsantrasyonları (0.75, 7.5, 75 µM) varlığında senesens ile ilgili belirteçler incelendi. Astrosit hücrelerinde p53, p21 ve p16 mRNA ifadeleri qRT-PCR yöntemi ile, reaktif oksijen türlerinin (ROS) düzeyindeki değişim DCFH-DA yöntemi ile ve DNA çift sarmal kırığı tayini histon H2A.X immünofloresan boyaması yapılarak analiz edildi. Senesens oluşumu hücrelerdeki morfolojik değişim ve histokimyasal boyamalar ile anlaşılmıştır. H2O2 uygulanan grupta p53 ve p21 mRNA ifadeleri kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde artarken metformin uygulanması ile anlamlı şekilde azalmıştır. D-gal uygulanan grupta meydana gelen p21 ve p16 mRNA ifadelerindeki anlamlı artış üzerine metforminin etkisi olmamıştır. H2O2 uygulaması ROS düzeylerinde anlamlı bir artışa neden olurken, metformin varlığında belirgin şekilde azalmıştır. D-gal uygulaması ile ROS düzeyinde kontrol grubuna göre anlamlı bir artış meydana gelmemiştir. H2O2 uygulaması ile DNA çift sarmal kırıklarında kontrol grubuna kıyasla artış istatistiksel olarak anlamlı değildir. D-gal uygulaması ile DNA çift sarmal kırıklarında anlamlı artış meydana gelmiş ancak metformin odak sayısını azaltmada etkili olamamıştır. Astrosit hücrelerinde H2O2 ile indüklenen senesenste metformin ROS düzeylerini düşürerek senesens gelişimini engellemiş ancak D-gal üzerinde etkili olmamıştır. Metforminin nörodejeneratif hastalıklardaki olası faydalı etkisinde astrosit hücrelerinde senesens gelişimini engelleyici rölünün in vivo çalışmalar ile desteklenerek araştırılmasında fayda vardır. Anahtar Kelimeler: Astrosit; D-galaktoz; Hidrojen peroksit; Hücre kültürü; Metformin; Senesens