Havuzlu balık geçitlerinin deneysel ve nümerik olarak incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SERHAT AKŞİT
Danışman: Ahmet Alper Öner
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Artan nüfus ve gelişen teknolojiyle birlikte enerjiye duyulan ihtiyaç da artmakta ve buna çözüm olarak hidroelektrik santralleri ve barajlar inşa edilmektedir. Nehirlerin doğal yapısının barajlar ya da başka sebeplerle bozulması, göç eden balıkların geçişini zorlaştırmakta ya da imkânsız kılmaktadır. Bu sebeple balıkların geçişini kolaylaştıracak yapılara ihtiyaç duyulmaktadır. Balık geçitleri bu amaç için kullanılan en yaygın çözümdür. Balık geçitlerinin tasarımında göz önünde bulundurulması gereken iki ana husus vardır. Bunlardan ilki geçmesi hedeflenen balığın balık geçidi girişini bulabilmesi; ikincisi ise balıkların geçitten yüzmeyi başarıyla tamamlayıp engelin diğer tarafına ulaşabilmesidir. Geçitte yüzen balığın karşılaştığı esas zorluk ise, mansaptan membaya doğru yüzerken karşı yönden gelen hızlı akıştır. Bu nedenle balık geçitlerinde kanalın içindeki suyun enerjisini kıracak, akım yönündeki hızı azaltacak çeşitli hidrolik tasarımlar kullanılmaktadır. Havuzlu balık geçitleri bunlardan bir tanesi olup, temel olarak geçitteki suyun bir dizi ardışık havuzlar arasında transfer olurken hızının azaltılması prensibine dayanmaktadır. Bu tez kapsamında havuzlu balık geçitleri üzerine, 2 farklı orifis-çentik konfigürasyonu ve 4 farklı debi olmak üzere toplam 8 durum için deneysel ve sayısal bir çalışma yapılmıştır. Sayısal çözümler, deneysel hesaplamalarla uyumlu çıkmıştır. Ölçülen veya hesaplanan su yüksekliği ve hız değerleri incelenmiş, her iki konfigürasyonun da ülkemizdeki balıklar için uygulanabilir olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca orifis ve çentiklerin kenarlarda ve şaşırtmalı olarak yerleştirildiği durumda, ortada ve aynı hizada olmasına kıyasla suyun enerjisini kırma bakımından daha iyi sonuçlar elde edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Havuzlu Balık Geçidi, Ekolojik Denge, Baraj, Orifis, Çentik.