Kabul ve kararlılık temelli danışmanlığın yaşam kalitesi ve sigara bıraktırma üzerine etkisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Mahmut EVLİ

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Nuray ŞİMŞEK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Araştırma, kabul ve kararlılık temelli danışmanlığın yaşam kalitesi ve sigara bıraktırma üzerine etkisini incelemek amacıyla yapıldı. Araştırma randomize kontrollü deneysel desenli bir çalışma olarak; 17 müdahale, 18 kontrol grubunda olmak üzere 35 birey ile yürütüldü. Araştırmada etik kurul onayı ile bireylerden yazılı bilgilendirilmiş gönüllü olur alındı. Araştırma verileri Kişisel Bilgi Formu, SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği, Fagerström Nikotin Bağımlılığı Ölçeği (FNBÖ) kullanılarak toplandı. Müdahale grubuna 6 hafta, haftada 1 seans olmak üzere 6 seans kabul ve kararlılık temelli danışmanlık verildi. Veriler, tanımlayıcı istatistiksel metotları (ortalama, standart sapma, frekans), Mann Whitney U testi, Spearman Korelasyon ve Friedman tekrarlı ölçüm varyans analiz testleri kullanılarak değerlendirildi. Müdahale ve kontrol grubu benzer demografik özelliklere sahipti. Müdahale grubunda günde içilen sigara sayılarının müdahale sonrası ve izlem ölçüm sayı ortalamalarında anlamlı düşüş olduğu ve bu düşüşün kontrol grubundaki katılımcıların günde içilen sigara sayı ortalamalarından anlamlı oranda düşük olduğu belirlendi. Müdahale grubunun FNBÖ müdahale izlem ölçüm puan ortalamalarında anlamlı düşüş olduğu ve bu düşüşün kontrol grubunun FNBÖ izlem ölçüm puan ortalamalarından anlamlı oranda düşük olduğu saptandı. SF-36 Yaşam Kalitesi alt ölçek puanlarının müdahale grup içi değerlendirmesinde; fiziksel rol fonksiyon, ağrı ve emosyonel rol fonksiyon dışındaki bütün alt boyutlarda anlamlı puan artışlarının olduğu görüldü. Sonuç olarak; kabul ve kararlılık temelli danışmanlığın yaşam kalitesi ve sigara bıraktırma üzerine etkili olduğu belirlendi. Bu sonuç doğrultusunda, sigara bıraktırma konusunda bireylere danışmanlık hizmeti verilirken kabul ve kararlılık temelli danışmanlık ilkelerinin kullanılması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Kabul ve Kararlılık, Danışmanlık, Yaşam Kalitesi, Sigara Bırakma