KUM, ÇELTİK KAVUZU VE ZEOLİT KARIŞIMININ ATIK SULARDAN AZOT VE FOSFOR GİDERİM PERFORMANSININ BELİRLENMESİ

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Biyosistem Mühendisliği, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Kübra BERKKAN

Danışman: Hasan Ali İrik

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Nüfusun hızlı artmasına karşılık kişi başına düşen yıllık kullanılabilir su miktarı da nüfusun artma oranına bağlı olarak azalmaktadır. Kırsal ve kentsel yerleşim alanlarından kaynaklanan evsel atıklar, yüzey ve yer altı su kaynaklarını önemli derecede kirletmektedir. Suların kirlenmesinde azot, fosfor, ağır metaller, sentetik deterjanlar, boyalar, bina atıkları, parklarda kullanılan gübreler ve böcek öldürücüler etkili olmaktadır. Bu çalışma kum, çeltik kavuzu ve zeolit materyallerinin karışımı kullanılarak sularda kirliliğe neden olan fosfor ve azot elementlerini atık sulardan gidermek amacıyla laboratuvar koşullarında kolon denemeleri şeklinde yürütülmüştür. Denemede kum, çeltik kavuzu ve zeolit materyalleri %33 oranlarında karıştırılarak hazırlanmıştır (%33 kum, %33 çeltik kavuzu ve %33 zeolit). Denemede 150 cm3 filtre malzemesine laboratuvar koşullarında hazırlanan sentetik atık sular (50 ve 100 ppm) 1 ve 2.3 ml/dk akış hızında uygulanmıştır. Çalışma süresince kolonların çıkış kısımlarından farklı zamanlarda (3., 6., 12., 24. ve 48. saat) ve 3 tekerrürlü olacak şekilde örnekler alınmıştır. Alınan örnekler pH, elektriksel iletkenlik (EC), toplam azot (TN) ve toplam fosfor (TP) analizlerine tabi tutulmuşlardır. Elde edilen sonuçlar incelendiğinde en yüksek fosfor giderim performansı 50 ppm derişimde, 48. saat örneğinde, çözeltinin 2.3 ml/dk akış hızındaki uygulamasında 38.0 ppm olarak tespit edilmiştir. Denemede en düşük fosfor giderim performansı ise kum, çeltik kavuzu ve zeolit karışımının 50 ppm derişimde, 48. Saat örneğinde, çözeltinin 1 ml/dk akış hızındaki uygulamasında 0.5 ppm olarak tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlar incelendiğinde en yüksek azot giderim performansı kum, çeltik kavuzu ve zeolit karışımında 1 ml/dk akış hızında 100 ppm derişimde yapılan uygulamanın 48. saatinde 68.34 olarak tespit edilmiştir. En düşük azot giderim performansının ise 2.3 ml/dk akış hızında gerçekleştirilen 100 ppm derişimde uygulamanın 12. saatinde 9.99 ppm olduğu tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda materyallerin fosfor ve azot giderim performansları incelendiğinde kum, çeltik kavuzu ve zeolit karışımının kullanımında giderim etkinliğinin arttığı tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Azot, fosfor, kolon denemeleri, kum, çeltik kavuzu, zeolit