İtil Bölgesinde Bulunan Fin-Ugor Halklarının Türklerle Etkileşimi (Arkeolojik Bulgulara Göre)

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, -, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GÜLNARA ERGAN

Danışman: Erhan Yoska

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Rusya'da XVIII yüzyılda I.Petro döneminde başlamış olan ilim sahasında köklü reformlar ve akabinde akademik seferler gerçekleştirilmiştir. Akademik seferlerin birincil hedefi Rusya'nın doğusunda keşfedilmemiş toprakları araştırmak ve çeşitli halklar hakkında bilgi toplamaktı. Seferler sırasında dil, coğrafya, etnografya ve arkeoloji ile ilgili zengin veriler toplanmıştır. XIX. yüzyılda yapılan yeni arkeolojik kazılar başta Batı Sibirya ve Güney Urallarda Eski Macarlara ait olduğu düşünülen arkeolojik kültürler de tespit edilmiştir. Bu kültürler Batı Sibirya'da "Sargatskaya" arkeolojik kültürü ve Güney Urallarda "Kuşnarenkovkaya" arkeolojik kültürleri olmuştur. Batı Sibirya'nın orman-step kuşağında M.Ö. V. yüzyılından beri varlığını sürdüren Sargatskaya kültürü M.S. IV. yüzyılında Hunların baskısı ile batıya doğru ilerlediği bilinmektedir. Batıya ilerleyişi ikinci göç dalgası Gök-Türklerle birlikte M.S. VII. başlarında olmuştur. Güney Urallarda anide beliren Kuşnarenkovskaya kültüründe Sargatskaya kültüründen izleri tespit edilmiştir. Kuşnarenkovskaya kültürü kökenleri hakkında birçok araştırmalar yapılıp, ona ait olan mezar ve kurganların devamı diyebileceğimiz maddi kültürün Karpat havzasında paralellerine rastlanmıştır. Çalışmamızda, Eski Macarların Batı Sibirya'da Erken Demir Çağından Güney Uralların Orta Çağına kadar olan Arkeolojik kültürleri ele alınmıştır. Anahtar Kelimeler: Arkeoloji, Batı Sibirya, Sargatskaya Arkeolojik Kültürü, Güney Ural, Macarlar.