'En-Nücumu'z-Zahire fi Müluk-i Mısr ve'l-Kahire' adlı eserdeki Türkçe kelimeler
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AHMED NAEEM ABBOOD
Danışman: GÖKÇE YÜKSELEN PELER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Memlûk Devleti ve Beylikler Dönemi ile ilgili yabancı dilde yazılmış çok sayıda kaynak eser vardır. Bu kaynaklar arasında özellikle Arapça olanlar büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada ele alınacak olan eser ise İbn-i Tagrıberdi'nin "En-Nücûmu'z- Zâhire fi Mülûk-i Mısr ve'l – Kâhire" adlı eseridir. Türk asıllı olan İbn-i Tagrıberdi, bu eserde öncelikle Mısır tarihini yazmayı amaçlamıştır. Eser, adından da anlaşılacağı üzere Mısır tarihidir. Mısır'ın Hz. Ömer devrinde oranın ilk valisi bulunan Amr bin As tarafından fethedildiği yılla (641) başlar ve müellifin ölümünün bir yıl öncesi olan siyasi ve askeri olayların, sekiz buçuk asırlık tarihini içerir. Eserde olaylar kronolojik sırayla yazılmıştır ve dönem adları alt başlıklar olarak verilmiştir. Yazar, Mısır tarihini yazarken doğal olarak o dönemde Mısır'a komşu olan devletlerle ilgili birçok meseleye de kitabında yer vermiştir. Böylece Memlûklar, Dulkadiroğulları ve bazı beylikler hakkında da bilgiler yer almaktadır. Bu çalışmada eserde geçen Türkçe kelimeler, Türkçe ibare ve terimler tespit ve tasnif edilmeye çalışılacaktır. Elde edilecek veriler siyasi, dini, savaş terminolojisi, sosyal hayat gibi başlıklar adı altında tasnif edilecektir. Eserde kullanılan Türkçe özel adlar, yer adları veya devlet adları özellikle o dönemin Türkçe kullanımını tespit etmede önemli veriler olarak kullanılacaktır. Elde edilen bu veriler, Türk tarihi, Türk folkloru, gelenek ve göreneklerine ait bazı detayları gün yüzüne çıkarması bakımından önem arz etmektedir. Çalışmanın amacı, bu eserde kullanılan Türkçe kelimelerin tespitiyle birlikte o dönemde Türkçe'nin Arap coğrafyasındaki etkisini görmek, Mısır tarihi için önemli sayılan bir eserde Türkçe söz varlığını görmek ve kullanılan kelimelerden yola çıkarak Memlûklar devleti ve çağdaşı olan diğer Türk topluluklarıyla ilgili verileri ileride yapılacak olan çalışmalarda sunmaktır. Anahtar Kelimeler: İbn-i Tagrıberdi, Kelime, Eserde geçen Türkçe kelime