Farklı alıç (Crataegus monogyna) genotiplerinin moleküler, morfolojik ve biyokimyasal özelliklerinin karakterizasyonu
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BAHÇE BİTKİLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BORA ERKEK
Danışman: Mehmet Yaman
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:FARKLI ALIÇ (Crataegus monogyna) GENOTİPLERİNİN MORFOLOJİK, BİYOKİMYASAL VE MOLEKÜLER KARAKTERİZASYONU Bora ERKEK Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, Şubat 2025 Danışman: Doç. Dr. Mehmet YAMAN ÖZET Bu çalışma, Orta Kelkit vadisinde bulunan Sivas ilinin Suşehri ve Akıncılar ilçesinde doğal olarak yetişen farklı alıç (Crataegus monogyna) genotiplerinin morfolojik, biyokimyasal ve moleküler karakterizasyonu amacıyla yürütülmüştür. Genotiplerde, meyve ağırlığı 2.87 g ile 2.08 g, meyve eni 18.39 mm ile 16.07 mm arasında, meyve boyu 16.36 mm ile 15.25 mm arasında, meyve çekirdek ağırlığı 0.51 g ile 0.11 g arasında ve meyve çekirdek sayısı 1.00 ile 2.00 arasında değişmiştir. Yaprak eni 41.19 mm ile 19.53 mm arasında, yaprak boyu 47.85 mm ile 26.10 mm arasında, yaprak sapı boyu 23.53 mm ile 9.53 mm arasında ve yaprak sapı kalınlığı 0.86 mm ile 0.33 mm arasında değişişklik göstermiştir. Alıç genotiplerinin toplam fenolik madde içeriği 491.88 ile 151.34 mg GAE/100 g arasında, toplam flavonoid içeriği 48.13 ile 16.74 mg KE/ 100 g arasında, toplam antioksidan içeriği %56.70 ile %29.20 arasında ve toplam antosiyanin içeriği 79.79 ile 26.34 mg cyn-3-gluc/100g arasında değişmiştir. Alıç genotiplerinde en yüksek bireysel fenolikler rutin (74.05-1.57), aminobenzoik (38.56-23.15) ve kateşin (29.53-5.12) olarak belirlenmiştir. Çalışmada7 farklı ISSR primerinden 62 skorlanabilir bant elde edilmiş ve bu bantların 55'i polimorfiktir. Ortalama Çalışmada7 farklı ISSR primerinden 62 skorlanabilir bant elde edilmiş ve bu bantların 55'i polimorfiktir. Polimorfizm oranı %89.11 ve primerlerin bant uzunlukları 200 ile 1200 bp arasında değişmiştir. Moleküler analizler sonucunda oluşturulan dendogramda genotipler iki ana kümeye ayrılmıştır. Temel bileşen analizine göre, üç temel bileşen toplam varyasyonun %60,57'sini açıklamaktadır. Bölgedeki alıçlar arasında morfolojik ve moleküler düzeyde geniş varyasyon saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Alıç, Crataegus monogyna, Biyokimyasal, Bireysel fenolik, ISSR