Karay Türkçesinin Tarihî ve Çağdaş Kıpçak Türkçesiyle Karşılaştırmalı Söz Varlığı - Fiil
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Türk Dili Ve Edebiyatı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Abdulkadir ÖZTÜRK
Danışman: Nevzat Özkan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Karay Türkçesinin Tarihî ve Çağdaş Kıpçak Türkçesiyle Karşılaştırmalı Söz Varlığı - Fiil başlıklı bu tezde günümüzde kaybolmaya yüz tutmuş Karay Türkçesinin fiil söz varlığı, N. A. Baskakov, A. Zajaczkowki ve S. M. Szapsal tarafından hazırlanan ve Karay Türkçesinin en hacimli sözlüğü olan Karaimsko-Russko-Polskiy Slovar adlı çalışma esaslı olmak üzere tarihî dönemler ve çağdaş Kıpçak lehçeleri ile karşılaştırmalı olarak ortaya konulmuştur. Yine bu tezde, Karay Türkçesinin fiil grameri de ele alınmıştır. Bu tez 2 ana bölümden oluşmaktadır: 1. Karay Türkçesi Fiil Söz Varlığı, 2. Karay Türkçesinde Fiil. Karay Türkçesi Fiil Söz Varlığı bölümünde Karaimsko-Russko-Polskiy Slovar adlı çalışmadan elde edilen fiiller, Eski Türkçe, Karahanlı Türkçesi, Harezm-Altınordu Kıpçak Türkçesi, Kuzey Kıpçak Türkçesi, Memlûk Kıpçak Türkçesi ve Ermeni Harfli Kıpçak Türkçesi tarihî dönemlerinin metinleri ve çağdaş Kıpçak lehçelerindeki kullanımlarıyla karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Alfabetik sıralama yapılmak ve kaynak esere sadık kalmak şartıyla madde başı fiiller, Latin alfabesinin yanı sıra Kiril alfabesi ile de gösterilmiştir. Latin alfabesi ile gösterimde ise Trakay'da yaşayan ve günümüzde Karay Türkçesinin en canlı ağzı olan Trakay ağzını kullanan Karay Türklerinin bugün kullandığı Latin alfabesi esas alınmıştır. Bunların yanı sıra madde başı fiillerin Türkiye Türkçesi anlamları verilmekle birlikte, Rusça ve İngilizce karşılıkları da verilmiştir. Karay Türkçesinde Fiil bölümünde Karay Türkçesi fiil grameri, fiil yapımı ve fiil çekimi olmak üzere iki bölümde incelenmiştir. Türemiş Fiiller; İsimden Fiil Yapma, Fiilden Fiil Yapma ve Fiil Çatıları başlığı altında tarihî dönemler ve çağdaş Kıpçak Türkçesi lehçelerindeki kullanımları da örneklerle verilmiştir. Fiil yapımı bölümünde ayrıca birleşik fiiller, kalıplaşmış fiiller, deyimleşmiş birleşik fiiller ele alınmıştır. Fiil çekiminin ele alındığı bölümde ise fiiller, tarihî dönemler ve çağdaş Kıpçak lehçelerindeki fiil çekim ekleri de gösterilmek suretiyle Karay Türkçesi fiil çekimi, bildirme ve tasarlama kipleri doğrultusunda girdikleri çekime göre incelenmiştir. Bu bölümde verilen çekimler ve örnekler Éva Á. Csató tarafından 9. Litvanya Karay Yaz Okulu için hazırlanmış gramer çalışmasından uyarlanmıştır. Anahtar Sözcükler: Karay Türkçesi, Türk dilinin tarihî dönemleri, çağdaş Kıpçak lehçeleri, fiil söz varlığı, fiil grameri