II. Abdülhamid Döneminde Kürtler ve Ermeniler
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Mehmet Emin Demir
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Cengiz KARTIN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Fransız İhtilali ile birlikte ortaya çıkan ve birçok devlete sirayet eden milliyetçilik akımı Osmanlı Devleti'ni de derinden etkilemiştir. Çok uluslu devletlerin siyasi sınırlarında büyük değişimlere sebep olan bu akım, özellikle 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'ndan sonra Osmanlı Devleti'ni parçalamaya çalışan İngiltere, Fransa ve Rusya gibi büyük devletlerin bu yöndeki faaliyetleri için vazgeçilmez bir araç olmuştur. Nihayetinde Osmanlı Devleti'ni Balkan topraklarından çıkaran Batılı güçler, Müslümanlığın son kalesi olarak görülen Anadolu topraklarını da Osmanlı Devleti'nden alma çalışmalarına başlamışlardır. Böylece Batılı güçler, bu topraklarda yüzyıllardır dostluk içerisinde yaşamış olan Kürtleri ve Ermenileri, Osmanlı Devleti'nin iç işlerine müdahale etmek için koz olarak kullanmak istemişlerdir. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı (93 Harbi) ile birlikte Balkan devletleri gibi bağımsızlaşmak, bu olmazsa özerk bir yapıya sahip olmak isteyen Ermeniler, ayrılıkçı faaliyetlere başlamışlardır. İlk etapta siyasi yollarla bağımsızlık yolunda çaba sarf eden Ermeniler, Ayastefanos ve Berlin Antlaşmalarıyla bağımsız bir devlet kurma konusunda bir şeyler elde edemeyince bu amaçlarını gerçekleştirmek için ihtilal komiteleri aracılığıyla terör faaliyetlerine başlamışlardır. Anadolu'nun birçok vilayetinde kanlı terör eylemleri gerçekleştiren Ermeni ihtilal komiteleri, bu faaliyetlerini Ermenilerin yoğun olarak yaşadığı Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde arttırmışlardır. Bu eylemlerde büyük kayıplar veren, bölgede bir Ermeni devletinin kurulma ihtimalinin endişesini yaşayan ve bölge halklarından biri olan Kürtler de Ermenilere karşı kendilerini savunmaya başlamışlardır. Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yaşanan bu gelişmeleri kendi amaçları için kullanmak isteyen Batılı güçler sözde, Hıristiyan azınlıkların maruz kaldığı asayişsizliği bahane ederek Osmanlı Devleti'ne karşı yaptıkları baskıları arttırmışlardır. Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da Kürtlerle-Ermeniler arasında yaşanan olaylar karşısında devletin gücünü hissettirmek isteyen Osmanlı Devleti, Ermenilere karşı askeri tedbir olarak Kürt aşiret bireylerinden Hamidiye Alaylarını teşkil ederken, Kürtlerin devlete olan bağlılıklarını arttırmak için de Aşiret Mekteplerini kurmuştur. Osmanlı Devleti'nin bölgede aldığı bu tedbirleri menfaatlerine aykırı bulan Batılı güçlerin tüm çabalarına rağmen Osmanlı Devleti, geç de olsa bölgede varlığını hissettirmiştir. Böylece hem bu bölgelerde bir Ermeni devletinin kurulmasının önüne geçilebilmiş hem de bölgeler üzerindeki devlet otoritesi bir nebze de olsa kurulabilmiştir. Anahtar Kelimeler: II. Abdülhamid, Kürtler, Ermeniler.