Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, BESLENME VE DİYETETİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DERYA ALPASLAN
Danışman: Müge Yılmaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Multipl skleroz; merkezi sinir sistemini etkileyen, miyelin kılıfını hedef alan otoimmün bir hastalıktır. Beslenme, bağırsak mikrobiyotasını etkileyerek MS semptomları üzerinde önemli bir rol oynamaktadır. Bu çalışmanın amacı, MS'li bireylerin Akdeniz diyetine uyumlarıyla mikrobiyota farkındalık düzeylerinin bağırsak sağlığı üzerindeki etkilerini incelemektir. Araştırmanın verileri sosyodemografik özellikler, beslenme alışkanlıklarını içeren anketle yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmış ve katılımcıların antropometrik ölçümleri yapılmıştır. Katılımcılar; Bristol Dışkı Skalası, Akdeniz Diyeti Bağlılık Ölçeği (MEDAS) ve Mikrobiyota Farkındalık Ölçeği (MFÖ) ile değerlendirilmiştir. Çalışma verileri SPPS programıyla uygun istatistiksel yöntemlerle analiz edilmiştir. İstatistiksel anlamlılık p≤0,05 olarak kabul edilmiştir. Araştırmaya 112 katılımcı (18 erkek, 94 kadın) dahil edilmiştir. Katılımcıların %63,4'ü evli, %62,5'i üniversite ve üzeri eğitim düzeyine sahip, %59'unun geliri giderine eşittir. Araştırmaya katılan bireylerin Genişletilmiş Engellilik Durum Ölçeği (Expanded Disability Status Scale-EDSS) skoru ile bel/kalça oranı arasında pozitif yönlü bir korelasyon saptanmıştır (r=0,286, p=0,003). Bireylerin EDSS skoru arttıkça bel/kalça oranları da artmaktadır (p≤0,05). Katılımcıların %59,8'i Akdeniz diyetine uyumsuz iken %33,1'i kabul edilebilir uyum, %7,1'i sıkı uyum göstermiştir. Bireylerin eğitim düzeyi düştükçe beden kütle indeski (BKİ) artmaktadır (r=-0,246, p<0,05). Eğitim düzeyinin artması hem Akdeniz diyetine uyum hem de mikrobiyota farkındalığı düzeylerinde bir artışıyla ilişkilendirilmiştir (p≤0,05). Katılımcıların MEDAS puanları ile BKİ (r=0,189, p=0,046), vücut yağ oranı (r=0,259, p=0,006) ve vücut yağ miktarı (r=0,234, p=0,013) arasında pozitif yönlü bir korelasyon saptanmıştır. Mikrobiyota farkındalık ölçeğiyle MEDAS arasında pozitif ilişki saptanmıştır (r=0,244, p≤0,05). Bristol dışkı skalası skoru ile MEDAS arasında negatif yönlü korelasyon gözlemlenmiştir; diyete uyum arttıkça dışkı kıvamı azalmaktadır (r= 0,196, p≤0,05). Haftada 5-6 kez ve daha sık zeytinyağı tüketimi diyare grubunda (%45,8) konstipasyon (%88,2) ve normal (%63,4) bağırsak alışkanlığı olan gruba göre daha az iken haftada 5-6 kez ve daha sık şeker tüketimi diyare grubunda (%54,2) daha yüksek bulunmuştur (p≤0,05). Sonuç olarak Akdeniz diyetine uyum arttıkça mikrobiyota farkındalığı artmakta ve dışkı kıvamında iyileşme görülmektedir. Ancak bu bulguları genelleyebilmek için daha kapsamlı araştırmalara ihtiyaç vardır.