Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, BESLENME VE DİYETETİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞEYMA TEMİZYÜREK
Danışman: Zeynep Caferoğlu Akın
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Maternal sağlıksız beslenme nedeniyle intrauterin ortamdaki fetal programlama, yavrularda ileriki yaşamda hastalık riskini artırmaktadır. Bu çalışmada, maternal dönemde kafeterya diyetiyle beslenen anne farelere yapılan omega-3 takviyesinin, yavruların yetişkinlikteki öğrenme-hafıza fonksiyonları, metabolik parametreler (glikoz, insülin ve leptin) ve hipotalamik Bdnf geni mRNA ekspresyon düzeyleri üzerine etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gebe C57BL/6J cinsi fareler kafeterya diyeti veya kontrol diyeti alan ve omega-3 takviyesi (300 mg/kg/gün) yapılan/yapılmayan dört maternal gruba ayrılmıştır. Yavrular 3 haftalık olduğunda ise kontrol veya kafeterya diyetine ayrılarak sekiz grup oluşturulmuş ve 8 hafta takip edilmiştir: maternal kontrol – yavru kontrol, maternal kontrol – yavru kafeterya, maternal kafeterya – yavru kontrol, maternal kafeterya – yavru kafeterya, maternal kontrol+omega-3 – yavru kontrol, maternal kontrol+omega-3 – yavru kafeterya, maternal kafeterya+omega-3 – yavru kontrol, maternal kafeterya+omega-3 – yavru kafeterya. Davranış testleri uygulanmış ve 11 haftalıkken kan ve doku örnekleri alınmıştır. Maternal kafeterya ve yavru kontrol diyetiyle beslenen yetişkin farelerin uzun süreli öğrenme performansının daha iyi olduğu gösterilmiştir. Maternal kafeterya+omega-3 takviyesi alan farelerin yavru kontrol diyeti yerine kafeterya diyetiyle beslenmesi, uzamsal hafıza performansını olumsuz etkilemiştir. Maternal kafeterya diyetinin, yavruların yetişkin yaşamlarındaki glikoz ve insülin homeostazı üzerine olumsuz etkileri olduğu bulunmuştur. Maternal kafeterya diyetine yapılan omega-3 takviyesinin ise insülin homeostazındaki bu olumsuz metabolik fenotip oluşumunu engelleyebileceği gösterilmiştir. Ancak maternal kontrol diyetine yapılan omega-3 takviyesi, yetişkin farelerde olumsuz glikoz ve insülin metabolizmasına neden olmuştur. Maternal ve yavru diyetinin leptin üzerine herhangi bir etkisi saptanmamıştır. Maternal kafeterya+omega-3 ve yavru kontrol diyetiyle beslenen farelerde kontrol grubuna göre Bdnf geni mRNA ekspresyon düzeylerinin daha düşük olduğu bulunmuştur. Sonuç olarak, bu çalışmayla maternal kafeterya diyetinin ve/veya omega-3 takviyesinin, yavruların yetişkinlikteki metabolik parametreleri, hipotalamik Bdnf gen ekspresyonu ve davranışları üzerine etkileri ortaya konmuştur. Anahtar Kelimeler: Davranış; gen ekspresyonu; kafeterya diyeti; maternal diyet; metabolik parametreler; omega-3 yağ asidi.