ACTN3 (α-AKTİNİN-3) GENİNİN KÜLTÜR IRKI SIĞIRLARDA BAZI KESİM VE KARKAS ÖZELLİKLERİ İLE İLİŞKİSİNİN ARAŞTIRILMASI
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BERNA SEVİŞOĞLU
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Jale Metin Kıyıcı
Eş Danışman: Mehmet Ulaş Çınar
Özet:
Bu çalışmada, Türkiye’de yetiştiriciliği yapılan bazı kültür ırkı sığırlarda kesim ve karkas özellikleri ile ACTN3 geninde tanımlanan rs207718881 (G>A) polimorfizmi arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada Charolaise (n=29), Holstein (n=52), Limousine (n=64) ve Simmental (n=32) ırklarından toplam 177 baş sığır kullanılmıştır. Hayvanların kesim öncesi canlı ağırlığı, sıcak ve soğuk karkas ağırlıkları ile karkas randımanı ve genotipik verileri değerlendirilmiş; ayrıca hayvanlar kesim yaşı bakımından ≤600 gün, 601–700 gün ve >700 gün olmak üzere üç gruba ayrılmıştır. ACTN3 genotipleri TaqMan yöntemiyle belirlenmiş ve tüm ırklarda AA, GA ve GG genotipleri tespit edilmiştir. Sonuçlara göre ACTN3 genotipleri ile kesimde canlı ağırlık (P≤0.05), sıcak ve soğuk karkas ağırlıkları (P<0.05) arasında önemli ilişkiler bulunurken, karkas randımanı bakımından önemli bir farklılık saptanmamıştır. Tüm özelliklerde en yüksek ortalama değerler AA, en düşük değerler ise GG genotipinde belirlenmiştir. AA genotipinde kesimde canlı ağırlık, sıcak karkas ağırlığı, soğuk karkas ağırlığı ve karkas randımanı sırasıyla 777.00±28.87 kg, 467.81±18.15 kg, 460.84±17.81 kg ve %59.98±1.20; GG genotipinde 690.64±24.73 kg, 406.59±15.55 kg, 400.23±15.26 kg ve %58.91±1.02; GA genotipinde ise 730.96±11.26 kg, 435.34±7.08 kg, 426.75±6.95 kg ve %59.44±0.46 olarak belirlenmiştir. Ayrıca yaş (P<0.01), doğum mevsimi (P<0.001) ve ırkın (P<0.001) tüm özellikler üzerinde önemli etkileri olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, kesim ve karkas özelliklerinin ACTN3 genindeki rs207718881 polimorfizmi ile ilişkili olabileceği ve bu özelliklerin genetik, yaş, doğum mevsimi ve ırk gibi faktörlerin etkileşimi sonucunda şekillendiği ortaya konulmuştur.