Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, TARLA BİTKİLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ONUR OKUMUŞ
Danışman: Satı Uzun
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma kapsamında çayır üçgülünde (Trifolium pratemse L.) in vitro koşullarda etil metan sülfonat (EMS) uygulamalarının tuz toleransı üzerine etkileri incelenmiştir. Bu amaçla öncelikle Dadaş ve Tavlaş çayır üçgülü çeşitlerinin rejenerasyon potansiyelleri belirlenmiştir. İki çeşide ait kotiledon boğumlar thidiazuron (TDZ), 6-benzilaminopurin (BAP) ve α-naftelenasetik asit (NAA)'nın farklı kombinasyon ve konsantrasyonlarını içeren MS besin ortamında kültüre alınmıştır. Sürgün oluşturan eksplant yüzdesi, eksplant başına sürgün sayısı ve sürgün uzunluğu birlikte değerlendirildiğinde en yüksek değerler 0.25 veya 0.5 mg/L TDZ içeren MS besin ortamlarından elde edilmiştir. Elde edilen sürgünlerde en yüksek kök oluşumu ve kök uzunluğu ise 0.5 mg/L indol-3-butrik asit (IBA) veya indol-3-asetik asit (IAA) içeren MS besin ortamlarında saptanmıştır. EMS'nin çimlenme ve fide büyümesi üzerine etkisini belirlemek amacıyla tohumlar 6 saat ön ıslatma sonrasında %0, 0.2, 0.4, 0.6, 0.8, 1 ve 1.2 EMS dozlarında 6 saat bekletildikten sonra MS besin ortamına ekilmiştir. EMS uygulamasının çimlenme yüzdesi, sürgün ve kök uzunluğu ile fide yaş ve kuru ağırlığına etkisi istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. Artan EMS dozlarına bağlı olarak çimlenme yüzdesi ve fide büyüme karakterlerinde önemli düşüşler belirlenmiştir. Farklı EMS dozlarının çayır üçgülü çeşitlerinde tuz toleransına etkilerini belirlemek amacıyla 6 saat ön ıslatmadan sonra tohumlar 6 saat süreyle %0, 0.4, 0.6 ve 0.8 EMS içerisinde bekletilerek MS besin ortamında çimlenmeye bırakılmıştır. Gelişen fidelerde kotiledon boğumlar izole edilerek kontrol, 6, 8 ve 10 g/L NaCl içeren MS besin ortamında kültüre alınmıştır. Deneme sonucunda artan tuz dozlarına bağlı olarak sürgün oluşturan eksplant yüzdesi, eksplant başına sürgün sayısı, sürgün uzunluğu, yaş ve kuru ağırlık, klorofil a, b ve toplam klorofil değerleri düşüş göstermiştir. Kontrole göre yüksek EMS dozlarında (%0.6 ve 0.8) sürgün oluşturan eksplant yüzdesinde, eksplant başına sürgün sayısında, klorofil a, b ve toplam klorofil miktarlarında azalış, iyon sızıntısında bir artış belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: EMS, in vitro rejenerasyon, mutasyon, Trifolium pratense, tuz stresi