Radyoterapi alan akciğer kanserli hastalarda anksiyete düzeyi, uyku kalitesi ve beslenme durumunun belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Gevher Nesibe Genom ve Kök Hücre Enstitüsü, NÖROBİLİM ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MÜNEVVER GÖZEN
Danışman: DİLEK EFE ARSLAN, DİCLE ASLAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma Radyoterapi tedavisi gören akciğer kanserli hastalarda anksiyete düzeyi, uyku kalitesi ve beslenme durumunu değerlendirmek, bu değişkenlerin sosyodemografik ve hastalığa ilişkin özelliklerle olan ilişkisini incelemek amacıyla kesitsel tasarımda gerçekleştirilmiştir. Çalışma 15.04.2025-15.11.2025 tarihleri arasında Erciyes Üniversitesi Mehmet Kemal Dedeman Hematoloji ve Onkoloji Hastanesi Radyoterapi Ünitesi'nde yürütülmüştür. Araştırma örneklemine güç analizi sonucu 71 hasta dâhil edilmiştir. Araştırma verileri; Hasta Bilgi Formu, anksiyete düzeylerini değerlendirmek amacıyla Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ), uyku kalitesini değerlendirmek amacıyla Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) ve beslenme durumunu değerlendirmek amacıyla Mini Nütrisyonel Değerlendirme Kısa Formu (MNA-SF) kullanılarak toplanmıştır. Radyoterapi tedavisi alan akciğer kanserli hastaların anksiyete düzeyi, uyku kalitesi ve beslenme durumuna ilişkin değerlendirmede; hastaların anksiyete puan ortalamasının 12,80 ± 5,54 olduğu ve katılımcıların büyük bir kısmının hafif düzeyde anksiyete yaşadığı (%57,7), yaklaşık dörtte birinin ise orta düzeyde anksiyete gösterdiği (%25,4) belirlenmiştir. PUKİ puan ortalamasının 6,17 ± 1,87 olması ve katılımcıların %54,9'unun kötü uyku kalitesine sahip olması, örneklem grubunda uyku sorunlarının yaygın olduğunu göstermektedir. MNA-SF puan ortalamasının 10,87 ± 2,61 olarak saptanmasıyla birlikte katılımcıların %45,1'inin beslenme riski altında, %8,5'inin ise malnütrisyonlu olduğu belirlenmiştir. Ölçekler arası ilişkiler incelendiğinde anksiyete düzeyi, uyku kalitesi ve beslenme durumu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon saptanmamıştır. Tanımlayıcı özellikler ile BAÖ, PUKİ ve MNA-SF puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0,05). Hastalık özellikleri açısından yapılan değerlendirmede de anksiyete, uyku kalitesi ve beslenme durumu üzerinde anlamlı etkisi olan bir değişken belirlenmemiştir. Bununla birlikte tedavi alanının kapsamına göre yapılan karşılaştırmada, lenf nodu dâhil tedavi alanına sahip bireylerde uyku kalitesi puanlarının anlamlı düzeyde daha kötü olduğu saptanmıştır (p<0,05). Bu sonuçlar, hastaların bütüncül değerlendirilmesinin önemine işaret etmekte olup radyoterapi sürecinde psikososyal ve beslenme desteğinin güçlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Çalışmanın güçlü yönü, radyoterapi alan metastatik olmayan akciğer kanserli hastalarda anksiyete, uyku kalitesi ve beslenme durumunun birlikte değerlendirilmesi; sınırlılığı ise tek merkezli ve sınırlı örneklemle yürütülmesidir. Anahtar Kelimeler: Akciğer kanseri; Anksiyete; Beslenme; Uyku kalitesi