Hatay'da Osmanlı Dönemi Rum Ortodoks Kiliseleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2012
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Sezer Arslan
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Nilay ÇORAĞAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:?Hatay'da Osmanlı Dönemi Rum Ortodoks Kiliseleri?ni konu alan tezimizde; Hatay ilinin merkez ilçesi ile diğer ilçelerinde bulunan Rum Ortodoks kiliseleri incelenmiştir. Söz konusu çalışmamız, Osmanlı İmparatorluğu Döneminde önemli bir merkez olan Hatay ve civarında yaşayan, Rum Ortodoks adıyla anılan Arap-Ortodoks Hıristiyanların dini mimarilerini belgeleyerek, kendilerine özgü olan mimari anlayışını Hatay dışında Anadolu'daki dönemin Rum Ortodoks Kiliselerinin mimari sentezi içinde ortaya koymak amaçlanmıştır. Ayrıca Rum Ortodoks adıyla anılan Arap-Ortodoks Hıristiyan toplumun, sosyal ve dini yaşamları hakkında bilimsel araştırmalar yaparak Hatay ve civarındaki ilçelerde demografik boyutları tespit edilmeye çalışılmıştır.Hatay'ın 1516-1918 yılları arasında Osmanlı İmparatorluğu'nun egemenliği altındaki dönem ile sınırlandırılan çalışmada dokuz kilise tezimiz kapsamında incelenmiştir. Tezimiz ile ilgili çalışmalarda, söz konusu dönemde Hatay'da bulunan Arap-Ortodoks Hıristiyan Kiliselerinin tarihçeleri, bugünkü durumları ve mimari özellikleri açısından bir bütünlük içerisinde değerlendirilerek elde edilen veriler ile kiliselerin karakteristik özellikleri belirlenmiştir.Tezimizin ilk bölümünde konunun tanımı, amacı, önemi ve yöntemi, konu ile ilgili kaynaklar ve Hatay bölgesinin coğrafi konumu ile tarihçesi hakkında bilgi veren yayınları içermektedir.İkinci bölümde Hatay ve çevresinde Hıristiyanlığın Doğuşu, Hatay'da Osmanlı Dönemi'nde Yaşayan Gayrimüslimlerin Demografik Yapısı, Arap-Ortodoks Hıristiyanlar ve Hatay'daki Konumu başlıkları altında konu ile ilgili detaylı bilgiler verilmiştir.Üçüncü bölümde Hatay'da Osmanlı dönemi Rum Ortodoks kiliselerinin katalog tanıtımlarına yer verilmiş ve katalog, mimari özellikler başlığı altında toplanarak; plan, iç tasvir, dış tasvir, süsleme ile malzeme ve teknik olmak üzere beş alt başlık altında toplanarak kiliselerin mimari özelliklerinin ayrıntılı olarak tasvirlerine yer verilmiştir.Tezimizin son bölümünü oluşturan değerlendirme bölümünde öncelikle kiliseler; plan tipi, mimari öğeler, iç tasvir, liturjik öğeler, dış tasvir, malzeme ve teknik ve ek yapılar esas alınarak değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmede daha sonra kiliselerin plan özellikleri baz alınarak bölge dışındaki benzer örneklerle karşılaştırılmıştır.Sonuç bölümünde ise; Hatay'da bulunan Rum Ortodoks Kiliselerindeki tüm kitabeler göz önünde bulundurularak kiliselerin tarihlendirmesi yapılmıştır. Sonuç olarak bu çalışmamızda; Hatay ili sınırları içerisinde kalan ve çoğunlukla 19. yüzyıla tarihlenen Rum Ortodoks Kiliselerinin mimari ve süsleme yönünden zengin olmamakla birlikte, kendine özgü bazı uygulamalarla basit ve tekdüze bir tarz oluşturan dönemin mimarisi içinde bölgesel bir üslup oluşturduğu tespit edilmiştir.Anahtar Kelimeler: Hatay; Arap-Ortodoks Hıristiyan; Rum Ortodoks; Kilise; Osmanlı Dönemi.