Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Basınında Doğu Türkistan
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, ASYA ÇALIŞMALARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALPER VOLKAN ERTEM
Danışman: Gökçe Yükselen Peler
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Günümüzde Doğu Türkistan ve orada yaşayan Müslüman Türkler, ÇHC'nin baskısı altında varlığını sürdürmeye çalışmaktadır. Çin, Doğu Türkistan'da sistematik bir baskı politikası yürütmektedir. 2009 Urumçi İsyanı sonrasında dönemin Türkiye Cumhuriyeti Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan, Çin'i "soykırım" yapmakla suçlamıştır. Aynı şekilde ABD de Çin'in Doğu Türkistan'daki politikalarını "soykırım" olarak nitelendirmiştir. Urumçi İsyanı'ndan sonra Çin'in baskı politikaları şiddetlenerek devam etmiştir. Bu çalışmada, Urumçi İsyanı'nın başlamış olduğu 2009 yılından 2024 yılına kadar olan Doğu Türkistan haberleri The Wall Street Journal ve The New York Times gazeteleri üzerinden analiz edilmiştir. Haberlerin analizinde, söylem analizi yöntemi ana unsur olarak kullanılmış, retorik analizi ve yorumsamacı yaklaşımdan da faydalanılmıştır. Çalışmada, ABD basınının Doğu Türkistan meselesini ne şekilde ele aldığı ve bu sorun ile ilgili hangi müşahhas adımları attığı irdelenmiştir. Her iki gazete de Doğu Türkistan meselesine kesif şekilde yer vermiş, baskı ve şiddet arttıkça haber sayılarında artış yaşandığı tespit edilmiştir. Haberlerde Çin'in politikaları sert bir şekilde tenkit edilmiştir. ABD ise Doğu Türkistan'la ilgili müşahhas adımlar atmış, Uygur Zorla Çalıştırmayı Önleme Yasası ile ithalatı kısıtlamış ve Magnitsky Yasası kapsamında Çinli yetkililere yaptırımlar uygulamıştır. Doğu Türkistan'da zorla çalıştırma ile üretilen pamuk, domates ve güneş panelleri gibi ürünlere ithalat yasağı getirmiştir. Çin'in politikalarını "soykırım" olarak tanımlayan ABD, Doğu Türkistan meselesinde öncü bir rol oynamıştır. Ancak bu adımların asıl motivasyonunun insan hakları mı yoksa siyasi çıkarlar mı olduğu konusunda şüpheler tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Doğu Türkistan'da soykırım ve asimilasyon, Doğu Türkistan'da zorla çalıştırma, Doğu Türkistan'daki toplama kampları, Uygur Türklerinin Çin'den kaçma arayışları, Akademisyen İlham Tohti'nin müebbet hapis cezasına çarptırılması