İvan Bilibin İllüstrasyonlarında Slav Mitolojisi ve Art Nouveau


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, RUS DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2013

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Duygu Özakın

Danışman: Sevinç Üçgül

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Gotik?in yerel unsurlarla ve mitolojik simgelerle kurduğu bağ, Art Nouveau?nun süslemeye verdiği önemle bütünleşir. İvan Bilibin?in yapıtlarında, Slav mitolojisinin mistik ve gerçeküstü yönü, tekinsiz hikâyeleri Gotik?i çağrıştırırken; folklorik unsurlar, sanatçının Art Nouveau?ya özgü süslemelere Rus stili bir yaklaşım getirmesine olanak tanır. Bu çalışmada, daha ziyade Batı Avrupa ve Amerika?da etkili olan ancak oluşum sürecinde Uzak Doğu sanatının stilize doğa betimlemeleri ve net çizgilerinden ilham aldığını gözlemlediğimiz melez Art Nouveau?nun, Rus sanatındaki uygulamalarını Bilibin resimleri üzerinden incelemek, Bilibin eserlerinin mitolojik temalarını Art Nouveau ve Gotik?le ilişkilendirmemize somut deliller bulabilmek amaçlanmıştır. Böylelikle Batıya özgü kabul edilen akımların ?Rus stili? çeşitlemeleri üzerinden, Rus modernizminde yerel unsurların kullanımının, hangi stil birlikteliklerine ve yeniliklere imkân tanıdığı tartışmaya açılacaktır. Üç bölümden oluşan çalışmamızın ?Antik Çağdan Modernizme Sanatsal İfade Biçimlerinin Dönüşümü? adlı ilk bölümünde, ritüellerden modern edebiyata evrilen anlatılardan yola çıkarak, metne eşlik eden görsel unsurlar olarak illüstrasyon sanatı üzerinde durulmuş ve illüstrasyona altın çağını yaşatan Art Nouveau?ya yer verilmiştir. Bilibin?in Rus halk masalları için hazırladığı illüstrasyonları Panofsky metoduyla incelediğimiz ve Slav mitolojisi motiflerini ele aldığımız ?İvan Yakovleviç Bilibin? adlı ikinci bölümde, sanatçının Rus ?Mir iskusstva/Sanat Dünyası? hareketine katkılarından söz edilmiştir. ?Modernizmde Geleneksel Biçimlerin Rolü? başlıklı son bölümde ise Art Nouveau?nun Rus tarzı uygulamalarını aydınlatmak üzere, stilin geleneksel kökenleri, Bilibin illüstrasyonları ile paralel olarak irdelenmiş ve mitoloji, Gotik ve Art Nouveau?da kadın problemi üzerinde durulmuştur. Akademik çalışmalar arasında mitoloji ve bu alanın diğer disiplinlerle bağıntısı üzerine pek çok metin bulunduğu halde, Slav mitolojisi bakir bir alan olarak kalmıştır. Bunda, Rus diline hâkim araştırmacıların farklı alanlara yönelmesinin ve karşılaştırmalı mitoloji araştırmacılarının Rusça orijinal kaynakları anlama ve çözümlemede yaşadığı problemlerin etkili olduğunu görüyoruz. Rus dilini, inanışını, halk hikâyelerini, operalarını etkileyen Slav mitolojisini, bu anlamda çalışmaya değer buluyoruz. Anahtar Sözcükler: İvan Bilibin, Slav Mitolojisi, Art Nouveau, İllüstrasyon, Rus Modernizmi