Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞERİFE ÇETİN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Sultan Taşcı
Eş Danışman: İsmail Koçyiğit
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hemodiyaliz (HD) hastalarında oldukça sık karşılaşılan kas krampları, bireyleri biyo-psiko-sosyal yönden etkilemekte, günlük yaşam aktivitelerini sınırlamakta ve yaşam kalitelerini azaltmaktadır. Bu çalışma, dört hafta boyunca, haftada üç seans, 30 dakika (dk) süreyle lavanta, biberiye ve mercanköşk esansiyel yağları karışımı ile uygulanan aromaterapi masajının kramp sıklığı, ağrı şiddeti ve yaşam kalitesine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışma, kantitatif ve kalitatif araştırma deseni kullanılarak öntest – sontest, randomize kontrollü ve tek kör bir çalışma olarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya 30 müdahale, 32 plasebo kontrol, 32 kontrol grubunda olmak üzere toplam 94 HD tedavisi alan birey dahil edilmiştir. Müdahale grubuna esansiyel yağlarla, plasebo kontrol grubuna bebek yağı ile klasik masaj uygulanmıştır. Çalışma için etik kurul onayı, kurum izinleri, hastalardan bilgilendirilmiş gönüllü olurları alınmıştır. Çalışma verileri; Kişisel Bilgi Formu, Visüel Analog Skala (VAS), Yaşam Kalitesi Endeksi Diyaliz Versiyonu-III (Ferrans&Powers) ve Bireysel Görüşme Formu kullanılarak toplanmıştır. Kantitatif veriler IBM SPSS 26 programında analiz edilerek p<0.05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Kalitatif veriler ise betimsel ve içerik analiz yöntemi kullanılarak değerlendirilmiştir. Çalışma bulgularında; uygulama sonrası müdahale grubunda analjezik kullanımının azaldığı, hem müdahale hem de plasebo kontrol grubunda kramp sıklığı ile ağrı şiddetinin azaldığı ve yaşam kalitesinin arttığı anlamlı bulunmuştur (p<0.05). Ayrıca aromaterapi masajının kramp sıklığı ve ağrı şiddetini azaltmada ilk haftalarda daha etkili olduğu, L-karnitin kullanımını azalttığı, hem aromaterapi masajının hem de klasik masajın günlük yaşam aktivitelerinde iyileşme sağladığı, herhangi bir yan etkinin oluşmadığı belirlenmiştir. Elde edilen kalitatif veriler kantitatif verileri desteklemektedir. Sonuç olarak; kas krampı yönetiminde aromaterapi masajı ve klasik masajın hasta bakım ortamlarında hemşirelik girişimi olarak yaygınlaştırılması, bu doğrultuda hasta ve yakınları ile iş birliği sağlanması, uygulamanın uzun süreli etkilerinin değerlendirilebileceği izlem çalışmalarının yapılması önerilebilir.