Banyonun çağdaş sanata yansımaları

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, RESİM ANASANAT DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GİZEM KAYA

Danışman: Özlem Gök

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışmasında, sanat tarihi boyunca mekân olarak banyo ve yıkanan figürleri konu alan sanatçıların eserleri incelenmiş; özellikle çağdaş sanat bağlamında, bu temaların hangi kavramsal çerçevelerle ele alındığı örneklerle ortaya konmuştur. Yıkanma kültürü, ilk yıkanma odalarından itibaren çeşitli toplum ve kültürlerde hamamlar aracılığıyla varlığını sürdürmüştür. Toplumsal ve kamusal bir alan olarak işlev gören hamamlar, zamanla mahremiyet ve özel alan kavramlarıyla ilişkilendirilmiş; özellikle 19. yüzyıl sonrasında ise modern banyolara evrilmiştir. Literatür taramasına dayalı olarak betimsel içerik analizi yöntemi kullanılarak, zaman içinde değişim gösteren banyo ritüellerinin kültürel ve sanatsal boyutları tarihsel bir perspektifle değerlendirilmiştir. Bu doğrultuda, banyo ritüellerinde kamusal alandan özel alana geçiş süreci incelenmiştir. Yerleşik hayata geçişle birlikte banyo ve yıkanma temalarının, gündelik eşyalarda, el yazmalarında ve sanatsal tasvirlerde nasıl temsil edildiği ele alınmıştır. Sanat tarihinde Doğu, Batı ve Uzak Doğu geleneklerinde banyo temasını işleyen sanatçılar ve eserleri incelenmiş; çağdaş sanatta bu temayı konu alan sanatçılar ise seçkili örneklem yöntemiyle değerlendirilerek araştırma bulgularına dâhil edilmiştir. Çağdaş sanat alanında, banyo mekânı ve yıkanma temalarını işleyen sanatçıların bu konuları nasıl ve ne şekilde yansıttıkları araştırılmıştır. Bu kapsamda konu, "Mekân Olarak Banyo" ve "Yıkanan Figür" olmak üzere iki alt başlık altında incelenmiştir.