Domatesten likopen izolasyonuna yönelik monodispers kromatografik kolon dolgu maddelerinin sentezi, likopenin saflaştırılması ve enkapsülasyonu
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Gıda Mühendisliği Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEDA ÖZGEN
Danışman: Kemal Sarıoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yapılan çalışmanın amacı; preparatif sıvı kromatografisi ile domatesten likopen saflaştırılmasında kullanılmak üzere monodispers-gözenekli partikül formda polimer bazlı yeni kolon dolgu materyallerinin sentezlenmesi ve karakterizasyonudur. Monodispers küresel formda ve yüksek çapraz bağlanma oranına sahip 6 µm çapında adsorbanlar tetrahidrofurfuril akrilat (THFA) ve divinilbenzen (DVB) kullanılarak "çok basamaklı mikrosüspansiyon polimerizasyonu" yöntemi ile sentezlenmiştir. Polimerik adsorban sentezinde, çeşitli parametreler değiştirilerek farklı reçetelere sahip sentezler yapılmıştır. Polimerizasyon reçetesindeki parametrelerin partiküllerin fiziksel, kimyasal özellikleri ve kromatografik ayırma performansları üzerine etkileri incelenmiştir. Sentezlenen adsorbanların karakterizasyonunda; Fourier Dönüşüm Kızılötesi (FTIR) spektrumları ve Taramalı Elektron Mikroskobu (SEM) görüntüleri kullanılmıştır. Sentezlenen farklı polariteye sahip partiküller yüksek basınç altında Yüksek peformans sıvı kromatografisi (HPLC) kolonlarına doldurulmuş ve kolonların kromatografik davranışı likopen ve β-karotenin ayrılması işlemi ile test edilmiştir. Kromatografik çalışma kısmında kolonların performansı pik çözünürlüğü, teorik tabaka sayısı ve alıkonma faktörleri belirlenerek değerlendirilmiştir. En iyi performans gösteren S-4 kodlu monodispers adsorban malzeme seçilmiş ve preparatif sıvı kromatografisi kolon sistemlerinde domates posasından likopen saflaştırılmasında kullanılmıştır. Çalışmanın bu kısmından %98.99 saflıkta likopen elde edilmiştir. Saflaştırılan likopen, iyonik jelasyon yöntemi ile şırınga pompa-ekstrüzyon sistemi kullanılarak mikroenkapsüle edilmiştir. Kaplama maddesi olarak farklı oranlarda sodyum aljinat kullanılmış ve farklı akış hızları denenmiştir. Kapsüllerin optik mikroskop ve taramalı elektron mikroskobu görüntüleri ile şekilleri ve boy dağılımları belirlenmiştir. Elde edilen mikrokapsüller model gıda olarak seçilen kek miksine katılmış ve üründe stabil oldukları belirlenmiştir. Daha sonraki aşamada mikrokapsüllerin yapay mide ve yapay bağırsak sıvısındaki kontrollü salım davranışları incelenmiştir. Mikroenkapsüle likopen, asidik mide ortamında 30 dakika içinde %40'tan daha az salınırken, yapay bağırsak ortamında ilk 10 dakika içinde %100 oranında salınmıştır. Sonuç olarak sentezlenen monodispers kolon dolgu maddeleri ile mevcut ticari kolonlarla yarışabilir nitelikte kolonlar elde edilmiş ve elde edilen kolon dolgu malzemesi ile oldukça büyük bir ekonomik değere sahip olan likopen başarılı bir şekilde, saf olarak elde edilmiştir. Enkapsüle edilerek stabilizasyonu sağlanmış ve gıdalarda kullanılabilirliği gösterilmiştir.