Ar–Ge harcamalarının ve kentleşmenin havacılık sektörü üzerindeki etkisi: Üst-orta gelirli ülkeler analizi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, HAVACILIK YÖNETİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: TUĞÇE GÜR

Danışman: Tunahan Avcı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın amacı, araştırma ve geliştirme (Ar–Ge) harcamalarının, kentleşme nüfus oranının ve GSYİH'nin hava taşımacılığı üzerindeki etkisi panel veri analiz yöntemi kullanılarak test edilmesidir. Analizde üst – orta ülke grubuna ait 8 ülkenin (Türkiye, Güney Afrika, Arjantin, Bulgaristan, Kolombiya, Çin, Ekvator, Malezya) 1995-2019 dönemine ait verileri yer almıştır. Bu doğrultuda, Ele alınan ülke grubu için hava taşımacılığı üzerinde etki eden faktörleri belirlemek amacı ile iki farklı model oluşturulmuştur. Birinci model de bağımlı değişken taşınan hava yolcu sayısıdır. İkinci modelde bağımlı değişken taşınan hava kargo miktarı olarak seçilmiştir. Kurulan her iki modelde de GSYİH, Ar – Ge harcamaları ve kentleşme nüfus oranı bağımsız değişkenler olarak belirlenmiştir. Seçilen değişkenlerin durağan olup olmadığını anlamak için birim kök testleri yapılmıştır. Birim kök testlerinin uygulanmasının ardından değişkenlerin durağanlığı test edildikten sonra değişkenler arası uzun dönem ilişkisinin varlığını incelemek için Pedroni eş bütünleşme testi uygulanmıştır. Uygulanan bu iki testin ardından, seçilen değişkenler arası uzun dönem ilişki katsayılarını tespit etmek için Panel ARDL katsayı tahmincisinden yararlanılmıştır. Değişkenler arasındaki nedensellik Granger nedensellik testi ile ölçülmüştür. Yapılan ekonometrik analiz sonucunda, Ar-Ge harcamaları, kentleşme nüfus oranı ve GSYİH taşınan yolcu sayısını uzun dönemde artırdığı sonucuna varılmıştır. GSYH'nin hava kargo miktarını uzun dönemde azalttığı, Ar – Ge harcamalarının ise uzun dönemde istatiksel olarak anlamlılık içermediği gözlemlenmiştir.