PLAZMA NİTRÜRLENMİŞ VE BEYAZ TABAKASI KALDIRILMIŞ AISI H13 VE 722M24 ÇELİKLERİNİN FARKLI AŞINMA ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 1998

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EYYÜP GERÇEKÇİOĞLU

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Mehmet Baki KARAMIŞ

Özet:

ÖZET Termokimyasal yüzey işlemlerinden yararlanılarak aşınmaya maruz yüzeylerin çalışma ömürlerini arttırmak, günümüz araştırmacılarının uğraştığı, çözümlemeye çalıştığı konuların başında gelmektedir. Bu nedenle plazma, termokimyasal yüzey işlemlerinin daha iyi özellikler göstermesine önemli derecede katkıda bulunmaktadır. Bu çalışmada plazma nitrürlenmiş, (j>23 mm çapında ve 8-10 mm kalınlıklarında hazırlanmış 722M24 ve AISI H13 çelik malzemelerinin yüzeylerinden beyaz tabaka kaldırıldıktan sonra, difüzyon tabakasının aşınma özellikleri incelenmiştir. Deneyler farklı sıcaklık kademelerinde kuru ve abrasiv katkılı yağlı sürtünme şartlarında, ve farklı yük değerlerinde, plaka-silindir metoduna göre gerçekleştirilmiştir. Beyaz tabaka kaldırılmadan önce SEM ve ED-X analiz çalışmaları yapılmıştır. ED-X çalışmalarında yapı içerisinde düşük miktarlarda C ve N elementleri tespit edilmiştir. Nital ile dağlama sonrasında optik mikroskop kontrolü altında ve torna tezgahı yardımıyla, 1000 ve 1200 numaralı zımparalar kullanılarak yüzeylerindeki beyaz tabakalar giderilmiştir. Kuru hal sürtünme deneylerinde sıcaklıkla birlikte ağırlık kaybının arttığı görülmüştür. Sertliği yüksek olan 530 °C ve 4 saatte plazma nitrürlenrniş H13 çeliğinin difüzyon tabakasının ince olması nedeniyle sıcaklıkla birlikte diğer numunelere göre fazla aşınma özelliği göstermiştir. Kaim difüzyon tabakalarına sahip her iki çeşit malzemede de ağırlık kayıpları az miktarlarda olmaktadır. Fakat genel halde 722M24 malzemelerindeki ağırlık kayıpları H13 malzemelerinden biraz daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. H13 çeliklerinin kararlı sürtünmeye geçiş sürelerinin 722M24 çeliklerine göre uzun olduğu gözlemlenmiştir. % 95 yağ ve % 5 abrasiv katkılı sürtünme aşınma deneyleri sonrasında gerek sıcaklık ve gerekse de yük artışına rağmen ağırlık kaybının ve yüzey pürüzlülüklerinin azaldığı gözlemlenmiştir. Değişken kuvvet durumunda yapılan deneyler sonrasında 225 N değerinin, abrasiv katkılı yağlı sürtünme hali için kritik nokta olduğu görülmüştür.