Tüketim kültürü kapsamında barbie bebek reklamlarının göstergebilimsel bir incelemesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, HALKLA İLİŞKİLER VE TANITIM ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SİNEM BAYINDIR
Danışman: MUSTAFA CINGI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Reklamlar yalnızca ürün tanıtımı değil, aynı zamanda toplumsal normlar, ideolojiler ve kimlik temsilleriyle yüklü sembolik anlatılardır. Bu bağlamda, bu çalışma Mattel'e ait Barbie markasının televizyon ve dijital medya reklamlarında, kadınlık ve tüketim kültürüyle ilişkili gösterge yapılarının Roland Barthes'ın göstergebilim kuramı çerçevesinde çözümlemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş; veri çözümleme tekniği olarak Barthes'ın üç düzeyli göstergebilimsel analiz modeli kullanılmıştır. Araştırma deseni olarak nitel içerik analiziyle desteklenmiş göstergebilimsel çözümleme tercih edilmiştir. Çalışmanın örneklemi, amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenen ve 1959–2025 yılları arasında yayımlanmış 10 Barbie reklamından oluşmaktadır. Reklamlar, markanın resmi YouTube kanalı ve arşivlenmiş medya içeriklerinden temin edilmiştir. Seçim kriterleri; toplumsal cinsiyet temsili, tüketim motifleri, kültürel çeşitlilik ve reklam dili çeşitliliğidir. Analiz sonucunda reklamlarda fiziksel güzellik, ince beden ve beyaz ten idealine dayalı normatif kadınlık temsillerinin baskın olduğu, meslek temsilleri üzerinden güçlendirici kadın figürleri sunulsa da bu temsiller sıklıkla tüketimle ilişkilendirilerek metalaştırıldığı, beden ve kültürel çeşitliliğe dair temalar yer alsa da bu temsillerin yüzeysel hatta çoğunlukla arka planda tutulduğu saptanmıştır. Bu çalışma, Barbie reklamlarının yalnızca ticari mesajlar iletmekle kalmadığını; aynı zamanda tüketim kültürünü, toplumsal cinsiyet normlarını ve engellilik ile kapsayıcılık anlayışını çocuklara sunulan mesleki temsiller yoluyla yeniden üreten ideolojik metinler işlev gördüğünü ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Tüketim kültürü, reklam, popüler kültür, Barbie, göstergebilim