Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, BESLENME VE DİYETETİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ASSİYE DELİ
Danışman: Müge Yılmaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ERCİYES ÜNİVERSİTESİ PERSONEL YEMEKHANESİNDEN YARARLANANBİREYLERİN SÜRDÜRÜLEBİLİR BESLENME DAVRANIŞLARI VE AKDENİZ DİYETİNE UYUMUNUN SAPTANMASI Assiye DELİ Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü Beslenme ve Diyetetik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, Temmuz 2024 Danışman: Doç. Dr. Müge YILMAZ ÖZET Sürdürülebilirlik kavramı, her daim var olma, geleceğe kalabilme, varlığını devam ettirme olarak açıklanabilir. Sürdürülebilir diyetler biyolojik çeşitliliğe ve ekosisteme karşı saygılı ve koruyucu, toplumların kültürel yapısına uygun, erişilebilir, uygun maliyetli ve ekonomik açıdan adildir. Akdeniz diyeti, sürdürülebilir beslenme modellerinden biridir. Bu kesitsel çalışmada katılımcıların sürdürülebilir beslenme davranışları ve Akdeniz diyetine uyumlarınının saptanması amaçlanmıştır. Bu çalışma; Ekim 2023-Ocak 2024 tarihleri arasında, Erciyes Üniversitesi personel yemekhanesinden faydalanan 378 bireyin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Veriler; katılımcıların sosyodemografik özellikleri, fiziksel aktivite düzeylerine yönelik soruları ve besin tüketim sıklığı ile Sürdürülebilir Beslenmeye Yönelik Davranış Ölçeği'ni (SBYDÖ) içeren anket formu aracılığıyla yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Ayrıca katılımcıların besin tüketim sıklığı bilgilerinden yararlanarak Akdeniz Diyetine Uyum Ölçeği (MEDAS) puanları hesaplanmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 41.80±8.72 yıl olup %56.1'i erkektir. Akademik personel olanların oranı %43.4'tür. Katılımcıların%48.7'si lisansüstü eğitim, %37.6'sı lisans ve önlisans eğitim düzeyine sahiptir. Katılımcıların SBYDÖ puan ortalaması 102.12±15.55, MEDAS puan ortalaması 6.79±1.19'dur. Kadınların MEDAS puanları erkeklere göre anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p<0.05). Katılımcıların %87.3'ünün Akdeniz diyetine orta düzeyde uyum gösterdiği bulunmuştur. Erkeklerde düşük uyum gösterenlerin oranı (%15.5) kadınlardan (%4.2), kadınlarda orta (%91.5) ve yüksek uyum (%4.3) gösterenlerin oranı erkeklerden (sırasıyla %83.9, %0.6) anlamlı ölçüde yüksektir (p<0.01). Bekarların, evlilere göre ve gelir düzeyi orta ve altında olanların, orta üstünde olanlara göre SBYDÖ puanları daha düşüktür (p<0.05). Düzenli fiziksel aktivite yapanların, yapmayanlara göre SBYDÖ ve MEDAS puanının yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0.05). MEDAS puanı ile SBYDÖ puanı arasında pozitif yönlü zayıf düzeyde korelasyon saptanmıştır (r=0.203, p<0.01). Bu çalışma sonucunda kadınların ve düzenli fiziksel aktive yapanların Akdeniz diyetine daha uygun bir beslenme tarzına sahip olduğu; evlilerin, gelir düzeyi yüksek olanların ve düzenli fiziksel aktivite yapanların daha sürdürülebilir beslenme davranışı gösterdiği bulunmuştur. Akdeniz diyetine uygun beslenme tarzının beslenme rehberleri aracılığıyla toplumda uygulanmasını sağlamak hem toplum sağlığını hem de çevreyi koruyarak sürdürülebilirliğe katkı sağlayacaktır. Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilir beslenme, Akdeniz diyetine uyum, Sürdürülebilir beslenmeye yönelik davranış