Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Hemşirelik, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GAMZE MUZ
Danışman: Sultan Taşcı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hemodiyaliz tedavisi alan bireylerde en sık karşılaşılan sorunlar arasında uyku bozuklukları ve yorgunluk yer almaktadır. Bu çalışma, hemodiyaliz tedavisi alan bireylerde inhalasyon yoluyla uygulanan aromaterapinin uyku kalitesi ve yorgunluk düzeyine etkisini belirlemek amacı ile randomize kontrollü çalışma olarak yapılmıştır. Araştırma, iki il merkezindeki beş hemodiyaliz merkezinde, basit randomizasyonla alınan 27 müdahale, 35 kontrol grubu olmak üzere 62 hasta ile tamamlanmıştır. Çalışmada etik kurul onayı, bireylerden bilgilendirilmiş gönüllü olur ve kurum izni alınmıştır. Araştırmada veriler anket formu, Visüel Analog Skala (VAS) yorgunluk skalası, Piper Yorgunluk Ölçeği, Pittsburg Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ), izlem çizelgesi hasta formu ve araştırıcı formu kullanılarak toplanmıştır. Müdahale grubundaki bireylere aromaterapi uygulama protokolü doğrultusunda, bir ay boyunca her gün yatmadan önce aromaterapi (tatlı portakal ve lavanta yağı) inhalasyonu uygulanmıştır. Kontrol grubuna standart hemodiyaliz tedavisi dışında herhangi bir uygulama yapılmamıştır. Formların tümü uygulama başlangıcında ve dört haftanın sonundaki izlemde (başlangıç ve son izlem) yapılmış, VAS ve Piper yorgunluk ölçeği ise her haftanın sonundaki izlemlerde (birinci, ikinci ve üçüncü izlemlerde) uygulanmıştır. Verilerin değerlendirmesinde bağımsız örneklerde t testi, tek yönlü varyans analizi Pearson korelasyon analizi, Ki-kare, Friedman ve Mann Whitney U testleri ile Bonferroni testi kullanılmıştır. Karşılaştırmalarda p 0.05) , müdahale grubunun kontrol grubuna göre diğer izlemlerde VAS yorgunluk, Piper yorgunluk ölçeği ve PUKİ ölçeği tüm alt boyut ve toplam puanlarının anlamlı derecede düştüğü belirlenmiştir (p<0.05). Çalışma sonucunda diyaliz hastalarında inhalasyon yoluyla uygulanan aromaterapinin uyku kalitesini artırdığı, yorgunluk düzeyi ve şiddetini azalttığı belirlenmiştir. Bu sonuca göre hemodiyaliz hastalarının uyku kalitesini artırmada ve yorgunluk düzeyini azaltmada tatlı portakal ve lavanta yağıyla yapılan aromaterapi kullanımı önerilebilir. Anahtar Kelimeler: Hemodiyaliz, aromaterapi, hemşirelik, yorgunluk, uyku kalitesi